Czytelnia / Tłumaczenie literackie

Należy zaznaczyć, że istnieją różne sposoby rozumowania prezentujące różne rodzaje wpływów.

Mimo iż w tym badaniu zajmujemy się głównie sposobami rozumowania opartymi na fikcji, przyjrzymy się również stylom związanym z lokalnymi efektami stylistycznymi użytymi np. w opisie języka i wyglądu postaci.

Narrator to „osoba, która przekazuje treść tekstu" (Prince 2003: 66). Postać narratora określają cztery parametry.

Pierwszym z nich jest pozycja narratora. Jeśli znajduje się on poza światem fikcyjnym, czyli jeśli opowiada historię z poziomu nadrzędnego, jest określany mianem narratora zewnętrznego; jeśli narrator znajduje się wewnątrz świata fikcyjnego, tzn. jeśli jeden z bohaterów przejmuje rolę narratora, mamy do czynienia z narratorem wewnętrznym.

Drugą kwestią jest stopień dostrzegalności narratora, jego udział w całej opowieści. Zgodnie z tym kryterium rozróżnia się narratorów ukrytych i jawnych.

Narrator ukryty jest niemalże niewyczuwalny, prezentuje sytuacje i wydarzenia bez jakiejkolwiek ingerencji w nie (Prince 2002: 17). Obecność narratora jawnego zdradza natomiast wiele zjawisk, takich jak relacja (bezpośredni dyskurs) czy komentarz.

Trzecim parametrem jest zakres wiedzy narratora. Jeśli narrator wie (prawie) wszystko na temat sytuacji czy zdarzeń, o których opowiada, jest narratorem wszechwiedzącym (Prince 2002: 68).

Jeśli natomiast narrator posiada ograniczoną wiedzę na temat sytuacji i zdarzeń, jest narratorem-świadkiem bądź narratorem ograniczonym.

Czwartym czynnikiem wpływającym na postać narratora jest odległość, czyli metaforyczna przestrzeń pomiędzy narratorem, postaciami i opowiadanymi wydarzeniami a czytelnikiem (Prince 2002: 22). Może być ona czasowa, intelektualna, kulturowa, moralna itd.

Ponieważ narrator pośredniczy między światem fikcyjnym a czytelnikiem, odległość, o której mowa, to w rzeczywistości odległość między narratorem a światem fikcyjnym oraz między narratorem a czytelnikiem.

Porządek składniowy ma związek z funkcją tekstologiczną języka. Wzorując się na modelu transemu, model poprawiony określa ją w dwojaki sposób.

Pierwszy sposób to segmentacja, a dokładnie „sposób, w jaki informacja dzielona jest na zdania i frazy" (Leuven-Zwart 1989: 178).

Nawiązując do poglądów Leecha i Schorta, można stwierdzić, że istnieją trzy rodzaje segmentacji: segmentacja chronologiczna, segmentacja psychologiczna i segmentacja prezentacyjna (1981: 236).

Pierwsza oznacza, że zdania są zorganizowane w sposób nawiązujący do sekwencji zdarzeń ze świata fikcyjnego.

Druga jest oparta na zasadzie „pierwsze jest najważniejsze" (Leech i Schort 1981: 236). Wynika ona z naturalnego porządku, w którym myśli następują po sobie w umyśle człowieka (Leuven-Zwart 1989: 178).