Czytelnia / Tłumaczenie literackie

W rezultacie stosowania drugiej tendencji kolokwialność niektórych komunałów czy powiedzeń jest zneutralizowana, jak np. bu shang taipan (str. 229) przetłumaczone jako „not used to company" (str. 179) (nieprzyzwyczajony do towarzystwa) oraz Shantou-shanglian (str.214) jako „impertinent" (str. 145) (bezczelny).

W rezultacie język docelowy nie jest ani zbyt literacki, ani zbyt kolokwialny, co oznacza, że zmiany w stylu neutralizują tekst.

Co do zmian stosunku wyrażonego w tekście, w omawianej powieści istnieje wiele podgrup obejmujących zmiany z formy obraźliwej bądź ironicznej na neutralną, z nieokreślonej na sprecyzowaną, z pełnej szacunku na neutralną, z bliskiej na odległą, z neutralnej na negatywną itd.

Tendencja ta może być ogólnie określona jako zmiana z form nacechowanych emocjonalnie na neutralne i obiektywne. Jako przykład mogą posłużyć poniższe fragmenty z tekstu źródłowego i ich tłumaczenia:

ST7: Changxin jing zizuo-zhuzhang, an'pai le yiqie. (str. 228)

Changxing actually acted on her own, arranged everything.

(Changxing zorganizowała wszystko bez konsultacji z innymi.)

TT7: And Ch'ang-hsing took matters into her own hands and arranged everything. (str. 178)

(Ch'ang-hsing wzięła sprawy w swoje ręce i wszystko zorganizowała.)

W zdaniu ST7 narrator ma jawnie negatywny, krytyczny stosunek do wspomnianej postaci, o czym świadczy, mająca raczej pejoratywne zabarwienie, fraza zizuo-zhuzhang (robić coś na własną rękę, bez odpowiedniego pozwolenia) oraz wyrażający zaskoczenie przysłówek jing. Jednakże dobór słów w TT7 jest raczej obiektywny, nie mają one żadnego negatywnego zabarwienia.

Narracja jest dzięki temu bardziej rzeczowym sprawozdaniem niż oświadczeniem winy.

Jeśli chodzi o elementy kulturowe, zmiany są jednokierunkowe - dominującą tendencją jest egzotyzacja.

Jak już zostało powiedziane, egzotyzacja to zmiana z neutralnego, idiomatycznego stylu na styl bardziej wyobcowany.

W naszym badaniu cechą charakterystyczną obcości jest użycie słów obcego pochodzenia bądź niecodziennych, dziwacznych zwrotów.

Przyczyną pojawienia się obcych słów jest transliteracja (zazwyczaj z późniejszymi wyjaśnieniami). Dla przykładu, chiński talerz Yipin guo (str. 233) przetłumaczono jako „i-p'in-kuo" oraz uzupełniono o wyjaśnienie „najważniejsze naczynie" (str. 189). Niecodzienne zwroty, jak łatwo się domyślić, są wynikiem tłumaczenia dosłownego.

Wydaje się, że oprócz dostosowania tekstu do odbiorcy (czego wyrazem jest ograniczanie ekspresyjności), tłumacz bierze także pod uwagę specyficzne cechy kultury źródłowej. Dlatego też niektóre charakterystyczne dla kultury źródłowej wyrażenia są tłumaczone dosłownie, zwłaszcza w sytuacji, kiedy ich znaczenia można się domyślić z kontekstu, co ilustrują podkreślone części poniższych zdań: