Czytelnia / Tłumaczenie literackie

Tabela 3: Psychologiczno-grafologiczna analiza tekstu źródłowego i przekładu 

Nr

Współczynnik

ENGIELSKI

UKRAIŃSKI

ROSYJSKI

1.

Różnorodność słownictwa (procent)

6

14

11

2.

Spójność logiczna

0.37

0.44

0.43

3.

Wtrącenia

0.08

0.04

0.05

Jak widać na tabeli 3, współczynnik różnorodności słownictwa (VVQ) jest odpowiednio niższy w tekście źródłowym niż w obu przekładach. Mimo, że tłumacze zachowują lepsze cechy formalne tekstu, takie odejście od zamiarów autora postrzegam jako próbę rozbicia równowagi pomiędzy formą i treścią tekstu.

Współczynnik logicznej spójności (LCQ) zależy od liczby użytych w teście słów pomocniczych, jak łączniki i przyimki. Jest on znacznie wyższy w przekładzie ukraińskim i rosyjskim niż w angielskim oryginale. Ta różnica pojawia się, gdyż przekład został odkodowany w większości za pomocą lewej półkuli, a tekst źródłowy opracowywany jest za pomocą prawej półkuli.    

Współczynnik wtrąceń (EQ), który wskazuje liczbę słów bez semantycznego znaczenia, takich  jak: wykrzyknienia, wulgaryzmy, wtrącenia pragmatyczne, powtórzenia, jest dwa razy wyższy w tekście źródłowym. Obfitość wtrąceń wprowadza napięcie emocjonalne w powieści. Stan ten jest blisko związany ze zmienionym stanem świadomości.

Mniejsza liczba wtrąceń prowadzi do bardziej racjonalnego i logicznego odbioru rzeczywistości przez czytelnika. Podsumowując, zmiany wymienione wcześniej zmieniają cały plan przekładu z niewerbalnego na werbalny. 

5. Wnioski

Badanie przekładu z wykorzystaniem metod psycholingwistycznych umożliwia określenie strukturalnych i semantycznych cech tekstu źródłowego, jego przekładów i  ich wpływu na czytelnika.

Teoria Leva Vygotskyego o oddziaływaniu estetycznym, teoria Eugene Nidy o odpowiednikach dynamicznych wraz z ostatnimi danymi neurolingwistycznymi dotyczącymi dosłowności i różnicy w funkcjach umysłowych kontrolowanych przez prawą i lewą półkulę mózgową, mają duży wpływ nie tylko na lingwistyczność i hermetyczność tekstu, ale także na teorie i praktykę przekładu.

Teoria podwójnego kodowania A. Paivio dała podstawy do odbierania informacji tekstowej jako całości heterogenicznej. Teoria ta daje odpowiedź i zachęca do zadawania pytań o estetyczny odbiór tekstu przez czytelnika.

Przyjemność estetyczna  może być wytłumaczona jako  staranie się naszej duszy o uwolnienie z napięcia (Freud 1925)