Czytelnia / Tłumaczenie literackie

Analiza ta mogłaby być następnie uzupełniona o porównania istniejących ram i powiązań każdego języka, na czym skorzystaliby zarówno teoretycy przekładu, jak i sami tłumacze. Ludzie potrafią wydobyć pośrednie znaczenie treści wypowiedzi. Interpretacja zaś odbywa się poprzez schematy, skrypty i ramy interpretacyjne.

Aby pojąć znaczenie układu interpretacja–ramy–przekład należy stwierdzić, że tłumacz osiąga najlepszy przekład w sytuacji, gdy ramy (główne i drugorzędne) przywołane przez tekst źródłowy i docelowy są możliwie najbardziej do siebie podobne.

Aktywacja małej liczby głównych i drugorzędnych ram rozpoczyna proces interpretacji (ibidem s.448). Ramy drugorzędne są źródłem pomocy i informacji dla ram głównych. W przypadku wierszy można na przykład aktywować jedną główną ramę interpretacyjną, stanowiącą globalny komunikat wiersza, i oprzeć ją o ramy drugorzędne mniejszych składników wiersza – wersy lub zdania, oraz strofy.

Oczywisty jest fakt, iż w obrębie wiersza ramy drugorzędne stają się głównymi ramami tych składników. Poszukiwanie ram można zawęzić do poziomu doboru słów ze względu na szczególną rolę, jaką elementy leksykalne odgrywają w wierszu. I tak składnikami wiersza wywołującymi ramy są:

- słowa
- wersy bądź zdania (w zależności od podziału)
- strofy
- cały wiersz

Moja analiza składa się z dwóch etapów. Pierwszym jest identyfikacja ram przywołanych podczas lektury poszczególnego wiersza. Jedna grupa osób czyta wiersze w języku angielskim, druga czyta wiersze w języku ojczystym, tj. węgierskim.

Były dwie grupy czytelników- 1. Studenci uniwersytetu węgierskiego, którzy czytają wiersz w języku węgierskim oraz 2. Studenci uniwersytetu węgierskiego, którzy czytają angielskie przekłady wiersza autorstwa Nyerges, Makkai i Szirtes. Drugi etap polega na porównaniu obydwu lektur wierszy i wykazaniu ewentualnych rozbieżności. Obserwacja ram interpretacyjnych odbywała się na czterech płaszczyznach:

1) podanie tytułu wiersza przez czytelników,
2) podanie słowa klucza, które oddawało główny komunikat wiersza,
3) wyszczególnienie zdań (dwa wersy),
4) obserwacja niektórych elementów leksykalnych.

Pierwsze dwa punkty mają ukazać sposób globalnego i lokalnego postrzegania ram przywołanych przez szeroko i wąsko korespondujące ramy. Ramy nawiązujące do tytułu (Główne Ramy1) ukazują zgodną opinię czytelników, iż niebo jest dla tych, którzy potrafią oddać swoje życie za drugiego człowieka i Boga.

Różny jest jednak sposób opisywania ludzi w wierszach – przekład Szirtesa jest bardziej wojowniczy („Krucjata”), podczas gdy przekład Nyergesa i Makkaiego oferuje spokojniejszą lekturę.