Czytelnia / Tłumaczenie literackie

Trudności wykonania przekładu wiersza dotyczą zarówno wymogów formalnych, takich jak skandowanie (analiza metrum wiersza, uwzględniająca akcent oraz liczbę sylab) czy rymy, jak i zagadnień na poziomie semantycznym. Używany przez poetów język przenośny wykracza poza semantyczne ograniczenia, co oznacza, że największym wyzwaniem dla tłumacza jest uchwycenie i oddanie treści wyrażonej mikro- oraz makrometaforycznie.

W wierszach nie brakuje również dwuznaczności czy polisemii. Mimo to, w poezji występuje jedność, pojęcie, które jest „często używane dla określenia pogodzenia znaczenia z formą” (Holman i Boase-Beier 1999, s.5).

Tłumacz jako pierwszy dokonuje interpretacji wiersza. Jeśli prześledzimy psychoanalityczne strategie interpretacji autorstwa Holland (1976), oparte na wprost proporcjonalnej liczbie interpretacji i czytelników (tyle interpretacji ilu czytelników), zobaczymy tłumacza jako jednego z wielu odbiorców, dokonującego jednej z wielu możliwych interpretacji.

 Problem wydaje się więc oczywisty – co zrobić w sytuacji, gdy różni tłumacze interpretują wiersz na różne sposoby? A jeśli interpretacja tekstu u większości odbiorców będzie rozbieżna z interpretacją tłumacza? Oto możliwe rozwiązania:

- Odbiorca przetłumaczonego wiersza powinien również przeczytać tekst źródłowy, lub
- Liczba przekładów tego samego wiersza powinna być możliwie jak największa, lub
- Odbiorca powinien czytać przekład jak oryginał.

W pierwszym przypadku czytelnik może porównać oba teksty ze sobą oraz ocenić wartość przekładu. Treść dociera do niego poprzez różne kanały, umożliwiając tym samym wyciągnięcie wniosków. Przekład może pomóc uściślić znaczenie, a dwa teksty umożliwić całkowite zrozumienie.

W drugim rozwiązaniu różne przekłady dostarczą czytelnikowi różne punkty widzenia, które albo utrwalą się w umyśle odbiorcy w formie jednej interpretacji, albo umożliwią wybór jednej ulubionej. W trzecim rozwiązaniu czytelnik ma jedną opcję – interpretacja tekstu, który posiada.

„Teoria przekładu jest kluczowa dla każdego, kto interpretuje literaturę” (Gentzler 1993, s.1). Razem z teorią literatury, teoria przekładu staje się coraz bardziej istotna. Spośród trzech rodzajów tłumaczenia (intralingual, interlingual oraz intersemiotic) Jakobsona (1959), „właściwe” tłumaczenie z jednego standardowego języka na inny (interlingual) musi być wzięte pod uwagę przy analizie przekładu wiersza i nie może funkcjonować w oderwaniu od wielorakich językowych, literackich i kulturowych aspektów.    

Według Richardsa wiersze, w tym lektura, interpretacja i przekład, są częścią globalnego systemu, jakim jest komunikacja. Na proces ten składa się odbiór i produkcja, na przemian oraz wzajemnie warunkujące się. Czytanie, interpretacja i przekład to procesy zarówno receptywne, jak i produktywne, nigdy nie występujące oddzielnie.

Czytanie jest pierwszym doświadczeniem czegoś, przekład to ponowne wyrażenie tego doświadczenia, a interpretacja zawiera w sobie część tych dwóch elementów.