Czytelnia / Tłumaczenia filmów

Jednak w przeciwieństwie do innych form transferu międzyjęzykowego, w przypadku właściwych napisów filmowych konieczne jest rozpoznanie ograniczeń wynikających z charakteru środka przekazu i podejście wyraźnie ukierunkowane na widzów. Oznacza to, że efekt końcowy musi uwzględniać dwa czynniki:
  1. Wymagania i możliwości widzów oglądających dla przyjemności film w kinie lub w telewizji. Napisy służą tym widzom jako narzędzie umożliwiające zrozumienie filmu i ułatwiające interpretację obrazu. Oznacza to, że mają dostarczyć możliwie najbardziej podobnych wrażeń do tych, jakich doznają w trakcie oglądania filmu widzowie posługujący się językiem źródłowym. Napisów nie tworzy się przez wzgląd na nie same, a zadaniem obrazu z pewnością nie jest ich ilustrowanie.
  2. Specyfikę audiowizualnych środków przekazu i co ważniejsze, ich przemijającego charakteru (Larsen, 1993:213), przez co tworząc napisy, należy dostosować strategie tłumaczeniowe i zrekonstruować oryginalną sytuację audiowizualną.
Według tej oceny tradycyjne metody i techniki tłumaczenia pisemnego są w tym przypadku nieodpowiednie i dla uzyskania pożądanego efektu należy zastosować inne sposoby. Profesjonaliści muszą zapewnić widzom możliwie najkrótsze napisy i oszczędzić im zbędnej wieloznaczności, utrudniającej interpretację obrazu. Aby tego dokonać, powinni rozpoznać określoną rolę każdego segmentu dialogu wprawiającą obraz w ruch i starać się osiągnąć ten sam rezultat, stosując możliwie jak najmniej słów. Nie jest to łatwe zadanie i wymaga wielu umiejętności.

Osoby zajmujące się tworzeniem napisów muszą rozumieć język obrazu i kina, jak również biegle posługiwać się językiem docelowym. Oprócz tego konieczny jest talent i zmysł twórczy, by podsumować funkcję każdego segmentu dialogowego najzwięźlej jak to możliwe. Zrozumienie tej funkcji w konkretnej rozpatrywanej sytuacji często wymaga uważnego, wielokrotnego oglądania.

Na zakończenie pragnę podkreślić, że dobre napisy to przede wszystkim zwięzłość w odzwierciedlaniu obrazu oraz zaszczytne miejsce widza (4). Reid, doświadczony w tworzeniu napisów (1987, cytowany przez Gottlieba, 1993:273) określa je jako „zdecydowanie, co jest pustosłowiem, a co ważną informacją”. Według mnie najczęściej to obraz niesie tę ważną informację – i właśnie tam jej szukamy.

Uwagi


  1. Van de Poel wskazuje na przykład nauki języka obcego przez dzieci oglądające programy telewizyjne i w związku z tym omawia zalety programów z napisami. Tego typu przypadek nauki języka obcego przez dorosłych byłby interesującym tematem badań.
  2. Głos zza ekranu dodany do ujęcia w celu opisania go lub przekazania informacji związanej z inną sekwencją.
  3. Halliday: „ termin oznaczający ‘kontekst sytuacji’, w której osadzony jest tekst, odnosi się do tych wszystkich czynników pozajęzykowych, które mają wpływ na sam tekst” (1976:21).
  4. Apele o zwięzłość stają się coraz bardziej powszechne w tej dziedzinie. Kovacic (1993 246) odwołuje się do teorii odniesienia przemawiającej za upraszczaniem, podczas gdy Gottlieb (1993:273) zwraca się do „uczonych świata” z apelem o treściwość.