Czytelnia / Tłumaczenia filmów

  1. Czytanie napisów.
  2. Rozszyfrowanie napisów: Wymaga to odczytania składniowej i semantycznej treści napisów, aby ustalić wersję tłumaczenia akceptowanego z perspektywy pragmatycznej. Widzowie „uzupełniają znaczeniową treść napisów informacjami pochodzącymi z innych kanałów audiowizualnych – w szczególności obrazem i cechami prozodycznymi występującymi w dialogu” (Gottlieb, 1993:273).
  3. Oglądanie zmieniającego się obrazu.
  4. Rozszyfrowanie informacji wizualnej: Kino ma swój własny, specyficzny język, dlatego kompozycja obrazów kinowych wyraża o wiele więcej niż język, z którym mamy do czynienia na co dzień. Dzięki montażowi obrazy „mówią”, a sposób, w jaki skonstruowany jest film nadaje znaczenia temu, co się dzieje (komentarze, akcja itp.).
  5. Łączenie poszczególnych części zmieniających się obrazów w fabułę.
  6. Słuchanie (lub słyszenie) dźwięku (dialogu, efektów specjalnych, muzyki).
  7. Przewidywanie, co się wydarzy.
  8. Zapamiętanie tego, co już nastąpiło, w celu wysunięcia świeżych wniosków w trakcie oglądania kolejnych sekwencji.

Oglądanie filmu w oryginale wymaga wszystkich tych czynności z wyjątkiem dwóch pierwszych, bezpośrednio związanych z napisami filmowymi. Utrudniają one oglądanie, ponieważ czytanie i rozszyfrowywanie napisów częściowo zakłóca interpretację obrazu. Tę kwestię należy omówić dokładniej.

Wydawałoby się, że obraz jest elementem, który pozostaje nienaruszony w wyniku tworzenia napisów filmowych. Jednak wnikliwsza analiza pokazuje, że zmieniające się rzędy napisów na dole ekranu w pewien sposób oddziałują na percepcję widza, mają więc wpływ na proces interpretacji obrazów. Uwagi wymaga też dokładniejsze wyjaśnienie wieloznacznego wymiaru filmu.

Idąc za przykładem Delabastity (1989, cytowany przez Larsena, 1993:213), można powiedzieć, że widzowie mają do czynienia z czterema rodzajami znaków jednocześnie:

  • Werbalnymi znakami akustycznymi (dialog);
  • Niewerbalnymi znakami akustycznymi (muzyka, efekty dźwiękowe);
  • Werbalnymi znakami wizualnymi (znaki pisane na obrazie);
  • Niewerbalnymi znakami wizualnymi (widzianymi na obrazie).

Jako że dwa pierwsze rodzaje znaków uzależnione są od słuchu, napisy nie mają zbyt wielkiego wpływu na interpretację. Z kolei dwa pozostałe zależą od wzroku, dlatego napisy (werbalne znaki wizualne) zakłócają postrzeganie niewerbalnych znaków wizualnych, stawiając przed widzami podwójne wymagania, ponieważ zmuszeni są podzielić uwagę wzrokową między napisami i obrazem, a niemożliwe jest w pełni śledzenie obydwu.

Dlatego też napisy filmowe powodują niepełne postrzeganie obrazu, który jest zasadniczą częścią filmu. Problem stwarza również to, że dialogowi jednej postaci w filmach często towarzyszy zupełnie inny obraz, na przykład ujęcie twarzy innego bohatera lub krajobrazu, pokazywane, aby dostarczyć widzom dodatkowych informacji. Jeśli widzowie zignorują to ujęcie, skupiając się na napisach, przeoczą część wątku filmowego.

Problem ten może być bardziej odczuwany w scenach z komentarzami narracyjnymi (2), stosowanych często na wstępie filmu lub przy przejściu z jednej sceny do drugiej. W takich przypadkach, dość długie napisy mogą „zapychać” ekran, przez co widzowie zmuszeni są wybierać między czytaniem a oglądaniem.