Czytelnia / Tłumaczenia filmów

Poza tym to co odróżnia ironię od sarkazmu, zawiera się w istocie w kilku sprzecznościach pomiędzy dwoma etapami interpretacji; fakt, że ironia „wypacza prawdziwą treść wiadomości w taki sposób, że sprzeczność musi zostać uznana za normalną, podczas gdy sarkastyczne stwierdzenie jest rzekomo szczere i nie wywołuje żadnego poczucia sprzeczności” (Nash, 1985:152-153, przytoczono przez Mateo, 1995:172).

Nie wszystkie z tych podejść są jednak pomocne jako punkt odniesienia dla wyników tego projektu, gdyż badanie skupia uwagę na konkretnym środku tworzenia napisów. Pomimo że te podejścia nie biorą pod uwagę ograniczeń związanych z tworzeniem napisów, są one warte zbadania pod względem ironii w tłumaczeniu.

Mateo (1995), bazując na klasyfikacji rodzajów ironii zaproponowanej przez Muecke (1969), po przestudiowaniu korpusu językowego trzech angielskich komedii przełożonych na hiszpański, zasugerował listę możliwych strategii. Pomimo że strategie te przysparzają problemów jeśli chodzi o użycie ich w konkretnym środku tworzenia napisów (np. 10. „ironia tekstu źródłowego została wyjaśniona w przypisie do tekstu docelowego” w żadnym wypadku nie jest możliwe, jako że przy napisach do filmów jakikolwiek przypis czy też adnotacja tłumacza są wykluczone), omówimy tę kwestię szczegółowo w kolejnym rozdziale, po ustaleniu ograniczeń przy tworzeniu napisów. Niemniej jednak strategie te przedstawione w Tabeli 2. poniżej przyjmują, że:

Tabela 2. Tłumaczenie ironii (Mateo, 1995:175-177; zob. również Pelsmaekers i Van Besien, 2002:251).

Ironia tekstu źródłowego staje się ironią tekstu docelowego poprzez tłumaczenie dosłowne.
Ironia tekstu źródłowego staje się ironią tekstu docelowego poprzez tłumaczenie „efektu odpowiednika”.
Ironia tekstu źródłowego staje się ironią tekstu docelowego za pomocą innych efektów niż użyte w tekście źródłowym (włączając w to zastąpienie elementów prajęzykowych innymi ironicznymi sygnałami).
Ironia tekstu źródłowego zostaje wzmocniona w tekście docelowym pewnym słowem /wyrażeniem.
Podtekst ironiczny tekstu źródłowego staje się bardziej ograniczony i jasny w tekście docelowym.
Ironia tekstu źródłowego staje się sarkazmem tekstu docelowego (tzn. wyraźniejszy krytycyzm).
Ukryte znaczenie ironii tekstu źródłowego wyłania się w tekście docelowym (nie ma ironii w tekście docelowym).
Ironiczna dwuznaczność tekstu źródłowego posiada przetłumaczone w tekście docelowym tylko jedno z obu znaczeń (dlatego w tekście docelowym nie ma dwuznaczników czy też dwuznaczności).
Ironia tekstu źródłowego zostaje zastąpiona „synonimem” w tekście docelowym o dwóch możliwych interpretacjach.
Ironia tekstu źródłowego jest wyjaśniona w przypisie w tekście docelowym.
Ironia tekstu źródłowego posiada dosłowne tłumaczenie bez ironii w tekście docelowym.
Ironiczny tekst źródłowy zostaje całkowicie usunięty w tekście docelowym.
Brak ironii w tekście źródłowym staje się ironią w tekście docelowym.