Czytelnia / Tłumaczenia filmów

Język

„Tytus Andronikus” napisany jest białym wierszem, okazyjnie pojawiają się rymowane dwuwiersze, ale w ogóle nie ma tam prozy. Uznałem, iż wersja francuska również powinna być napisana wierszem. Wydawało mi się, że dobrym odpowiednikiem pentametru jambicznego będzie wiersz aleksandryczny. W przeciwieństwie do poezji angielskiej, we francuskiej ważne są wszystkie sylaby. Dlatego, podczas gdy pentametr jambiczny składa się z pięciu kolejnych sylab akcentowanych i pięciu nieakcentowanych, co w sumie daje 10 sylab; wiersz aleksandryjski zazwyczaj jest 12-zgłoskowcem, wers zbudowany jest z dwóch części z pauzą po szóstej sylabie. Czasami składa się on z trzech części po cztery sylaby każda. A ponieważ we francuskim akcentuje się tylko ostatnią sylabę ostatniego słowa w wyrażeniu, aleksandryn ma dwie lub trzy sylaby akcentowane w miejscach występowania długich samogłosek. Innymi słowy, francuski wers można wypowiedzieć dużo szybciej niż angielski. Dlatego też strofa francuska może pomieścić więcej sylab. To jest niezmiernie ważne, gdyż przetłumaczone dialogi muszą współgrać z ruchem ust aktorów występujących w filmie. Tłumacząc dla celów dubbingowych, należy stylistycznie i semantycznie zachować wersję oryginalną, ale również przestrzegać innych zasad tego specyficznego przekładu. Gdy tekst zostaje wypowiedziany, aktorzy w studio muszą zachować rytm wypowiedzi kolegów występujących na ekranie.

Synchronizacja

To jedna z głównych różnic pomiędzy przekładem książki a tłumaczeniem przeznaczonym do realizacji na ekranie. Obrazuje to kilka pierwszych linijek filmu „Tytus Andronikus”. Julie Taymor dokonała daleko idących zmian w sztuce Shakespeare’a, usuwając, przestawiając i zmieniając kwestie aktorów. Dlatego film zaczyna się od wersu 70 oryginalnego dzieła – mową Tytusa.


W oryginale brzmi ona tak:

Hail, Rome, victorious in thy mourning weeds!
Lo, as the bark that hath discharg'd her freight,
Returns with precious lading to the bay
From whence at first she weigh'd her anchorage,
Cometh Andronicus, bound with laurel boughs,
To re-salute his country with his tears.1 (I, i, 70-75)

Francois-Victor Hugo przetłumaczył to jako:

Salut, Rome, victorieuse dans tes vêtements de deuil! Ainsi que la barque, qui a porté au loin sa cargaison, retourne avec une précieuse charge à la baie d'où elle a naguère levé l'ancre, ainsi Andronicus, couronné de lauriers, revient pour saluer sa patrie avec ses larmes. (Hugo, 384)


J.B. Fort pisze tak:
Rome, salut à toi, victorieuse en deuil!
Tel qu'un navire au loin a déchargé son fret,
Puis revient, les flancs lourds d'un précieux fardeau,
Au port même où naguère il avait levé l'ancre,
Voici qu'Andronicus, couronné de lauriers,
T'offre, Rome, à nouveau le salut de ses larmes. (Fort, 11)

I tu sprawy się komplikują. Nie mogłem zastosować tłumaczenia Hugo ani Forta, ponieważ one by tu nie pasowały. Hopkins rzeczywiście rozpoczyna długim, otwartym dyftongiem Hail. Aktor w studio nie może zacząć od Salut, ponieważ francuska samogłoska „u” jest samogłoską zamkniętą; nie mógł również zacząć od Rome, gdyż jego usta zamknęłyby się na spółgłosce m.