Czytelnia / Teoria tłumaczenia

W kierunku metodologii oceny tłumaczenia opartej na korpusie językowym

LYNNE BOWKER

tłum. Elżbieta Trumińska

Źródło: www.accurapid.com

RÉSUMÉ

L’évaluation d’un texte traduit est probablement l’une des tâches les plus difficiles qui soit pour le professeur de traduction, et il y a peu de chances qu’une formule miracle simplifie un jour celle-ci. Le présent article laisse toutefois entrevoir un début de solution, qui consisterait à se servir d’un ‹‹ corpus d’évaluation ›› comme norme de référence à laquelle comparer les choix traductionnels des étudiants.

STRESZCZENIE

Ocena tłumaczenia to niewątpliwie jedno z najtrudniejszych zadań, jakiemu musi stawić czoła prowadzący zajęcia. Jest mało prawdopodobne, że w przyszłości powstanie gotowy sposób na uproszczenie tego zadania. Jednak poniższy artykuł sugeruje, że można je wykonać w nieco łatwiejszy sposób, używając specjalnie sporządzonego korpusu językowego, który pomaga ocenić tłumaczenie. Korpus ten pełni funkcję wzorca, na którym może oprzeć się nauczyciel, oceniając przekład studentów.

MOST-CLÉS/SŁOWA KLUCZOWE

Ocena tłumaczenia, metoda oparta na korpusie językowym, korpus językowy wspomagający ocenę tłumaczenia, tłumaczenie studenta, analiza korpusu.

Wstęp

Celem poniższego artykułu jest przedstawienie praktycznego i obiektywnego podejścia do oceny przekładu, w szczególności specjalistycznego, w kontekście nauczania tłumaczenia, które opiera się na użyciu elektronicznych korpusów językowych. W przeszłości tłumacze i szkoleniowcy zmuszeni byli do korzystania z konwencjonalnych pomocy naukowych (np. słowników, tekstów paralelnych, pomocy ekspertów z danej dziedziny, niepotwierdzonej intuicji). Pomoce te nie zawsze umożliwiają zdobycie wiedzy merytorycznej i językowej potrzebnej do obiektywnej oceny tłumaczenia. Dlatego też oceniano wiele tłumaczeń w relatywnej próżni, tzn. w sytuacji nie do obrony na zajęciach, kiedy to szkoleniowcy byli odpowiedzialni nie tylko za ocenienie pracy studentów, lecz także za rzecz prawdopodobnie najważniejszą, czyli zapewnienie jakże pomocnej reakcji.

Stosunkowo niedawno postęp w dziedzinie technologii komputerowej przyczynił się do powstania pomocy naukowych i takich narzędzi, jak elektroniczne korpusy językowe czy oprogramowanie służące do analizy korpusu językowego, które mogą zapewnić bardziej praktyczny i obiektywny sposób oceny tłumaczenia. Metoda bazująca na korpusie upraszcza określenie jakości tłumaczenia poprzez pomoc w wyzbyciu się subiektywizmu, a także poprzez lepszy dostęp do potwierdzonych przez ekspertów informacji merytorycznych i lingwistycznych z danej dziedziny. Krótko mówiąc, korpus może służyć jako wzorzec, z którym szkoleniowcy porównują tłumaczenie studentów na różnych płaszczyznach. Dzięki dostępowi do całej gamy autentycznych i adekwatnych tekstów nauczyciel może potwierdzić lub skorygować wybory studentów, zarówno pod względem merytorycznym, jak i językowym, a także zapewnić bardziej konstruktywną reakcję, opartą na dowodach (lub na ich braku) w korpusie. Ponadto studenci czerpią korzyści i są bardziej otwarci na ten rodzaj konkretnej i obiektywnej reakcji, ponieważ sami mogą się przekonać, że ocena tłumaczenia jest oparta na korpusie, a nie jedynie na opiniach czy złej interpretacji nauczyciela.