Czytelnia / Teoria tłumaczenia

3.2. Korpus jakościowy

Korpus jakościowy jest podkorpusem najwyższej jakości, składającym się z tekstów, które zostały ręcznie wybrane głównie ze względu na ich zawartość konceptualną. Według standardów korpusów językoznawczych [5] jest ona bardzo mała, ponieważ zawiera tylko cztery lub pięć tekstów z całkowitą liczbą około 5000 słów. Teksty znajdujące się w korpusie jakościowym mają na celu mniej więcej to samo, co konwencjonalne teksty paralelne w tłumaczeniu (patrz rozdział 2). Zatem powinny to być teksty autentyczne, napisane przez ekspertów z danej dziedziny, które wyjaśniają tematykę tekstu źródłowego przeznaczonego do przetłumaczenia. Z tego względu, że korpus jakościowy jest używany przede wszystkim jako źródło informacji bardziej merytorycznych niż lingwistycznych, teksty, które się w nim znajdują nie muszą być tego samego typu co tekst źródłowy. Jednakże jest ważne, żeby były to teksty całkowite, a nie streszczenia, czy przykłady, jak preferują to niektóre ogólne korpusy językowe, takie jak Longman/Lancaster English Language Corpus (patrz Summers 1993). Jeśli fragmenty byłyby losowo wybierane, mogłoby to spowodować, że ważne informacje merytoryczne zostaną pominięte lub skrócone.

W razie potrzeby niektóre z tekstów znajdujących się w korpusie jakościowym mogą traktować dany temat w bardziej obszerny sposób niż czyni to dokładnie ten tekst źródłowy, z którym pracujemy. Może to być bardzo przydatne dla oceniających, którzy mają bardzo ograniczoną wiedzę na dany temat i poszukują delikatnego wprowadzenia, by umieścić specyficzny temat w szerszej dziedzinie fachowej. Oceniający, którzy mają już jakąś wiedzę, dotyczącą danej dziedziny, mogą preferować skupienie się na tekstach wyraźniej zajmujących się konkretnym tematem tekstu źródłowego.

Warto także podkreślić fakt, że nieco starsze teksty zawierają wiedzę same w sobie. Z naszego doświadczenia wynika, że eksperci opisujący dany temat podają bardziej klarowne i szczegółowe wyjaśnienia pojęć względnych, kiedy jakiś pomysł, produkt, technologia itp. jest nowo wprowadzona lub zyskuje popularność. Z czasem pojęcia te stają się częścią wiedzy ogólnej ekspertów z danej dziedziny i odtąd terminy, akronimy itp. nie są wyjaśniane w ogóle lub w tylu szczegółach niż zwykle. Niemniej jednak, jeśli dany temat jest częścią szybko rozwijającej się dziedziny, istnieje pewne ryzyko związane z uwzględnianiem tylko starych materiałów: powstają nowe pomysły, pojęcia, a także terminy używane do ich opisania. Zatem przynajmniej niektóre teksty znajdujące się w korpusie jakościowym powinny być aktualne.

Ponieważ korpus jakościowy nie jest obszerny i celowo został ręcznie utworzony, szkoleniowcy mogą na początku przejrzeć całą jego treść, podchodząc do niej mniej więcej tak jak do konwencjonalnych tekstów paralelnych. Korzystanie najpierw z korpusu jakościowego pomoże nauczycielowi zapoznać się z podstawowymi pojęciami i kluczowymi terminami z danej dziedziny. Po początkowym czytaniu można skupić się na analizie wspomaganej komputerowo. Oczywiście nie uczyni to z nauczyciela od razu prawdziwego eksperta w danej dziedzinie, ale jeśli teksty zostały poprawnie wybrane, mogą służyć jako wzorzec, na którym opierałby się, aby określić, czy studenci poprawnie zrozumieli pojęcia i pomysły wyrażone w tekście źródłowym.



[5] Wiele z ogólnych korpusów językowych zawiera setki milionów słów (np. Brytyjski Korpus Narodowy), ale ogólnie przyjmuje się, że korpusy przeznaczone do specjalnego zastosowania mogą być mniejsze niż te używane do ogólnych badań językoznawczych (patrz Engwall 1994: 51).