Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Języki wykazują spore różnice i w realizacji podobnych struktur w dwóch językach, i w typie struktur w nich istniejących. Warto tutaj nadmienić, że rozróżnienie pomiędzy dogłębną reprezentacją lingwistycznych relacji i ich relacji powierzchniowych stanowi ważną fazę w analizie przesunięć strukturalnych.

Należy dodać, że istnieją dwa sposoby opisania każdej struktury. Pierwszy dotyczy kolejności elementów, które ją realizują, drugi zaś klasy tych jednostek. Te dwie metody mogą zostać wykorzystane dla bardziej subtelnej analizy mikrostrukturalnych przesunięć.

Ponadto, należy rozróżnić dwa rodzaje wyboru związane z każdym elementem struktury. Wybór może być wolny, np. w angielskim między liczbą pojedynczą i mnogą realizującą „podmiot”. Z drugiej jednak strony, takiego wyboru brak w grupach czasownikowych w czasach przyszłym i przeszłym. Tego rozróżnienia można dokonać tylko w oparciu o kategorie „klasy” i „systemu”. To stanowi kolejny potencjalny obszar mikrostrukturalnych przesunięć.

Według Muira musimy rozróżnić elementy konieczne i opcjonalne wchodzące w realizację struktury. W angielskim na przykład, „temat” jest niezbędnym elementem struktury każdego słowa, zaś afiksy są opcjonalne. W kontekście międzyjęzykowym takie rozróżnienie prowadzi do kolejnego obszaru przesunięć. Arabski na przykład wyróżnia więcej wariantów niż angielski, jeśli chodzi o konieczne i opcjonalne elementy struktury „zdania”. W rzeczywistości przesunięcia językowe mogą mieć miejsce w każdej jednostce posiadającej strukturę, oprócz tych o najniższej randze.

1.2.2.1.3. Klasa

Mianem „klasy” określamy grupę składowych jednostki według ich funkcji w strukturze innej jednostki o wyższej randze. Innymi słowy, oznacza ona zbiór obiektów mających takie same możliwości działania w strukturze danej jednostki.

Potrzeba odniesienia się do tej kategorii w analizie przesunięć wynika z faktu, że języki różnią się w ograniczeniach, jakie nakładają na występowanie tych samych jednostek w strukturze innych jednostek o wyższej randze. W angielskim na przykład, nie wszystkie obiekty z grupy „fraza” działają w zdaniu jako „orzecznik”, te zaś, które mogą, nie występują w innych miejscach. Obiekty każdej jednostki mają przydzieloną klasę według ich możliwości działania w strukturze wyższej jednostki. Im bardziej subtelna jest klasa, tym większe różnice między porównywanymi językami i więcej może powstać przesunięć.

1.2.2.1.4. System

Mianem „systemu” określamy zamkniętą liczbę elementów, z pomiędzy których należy dokonać wyboru, np. liczba w angielskim i arabskim. W rzeczywistości terminy każdego systemu w jednym języku mogą się znacznie różnić od tych samych terminów w drugim. Może to być uznane za główne źródło koniecznych przesunięć na tym poziomie opisu językowego. Warto nadmienić, że tłumacz związany jest decyzją autora tekstu SL; w przeciwnym wypadku jego praca będzie zawierała błędy. W sytuacji występowania zgodnych terminów w obu systemach, tłumacz musi innymi środkami pokonać tę przepaść, np. używając znacznika „dwa”, aby określić podwójność w tłumaczeniu z angielskiego na arabski.