Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Należy poczynić jeszcze dwie uwagi dotyczące zakresu i działania tego elementu. Po pierwsze, zasadniczo, ale nie wyłącznie, dotyczy on zdania, to znaczy działa na poziomie zdania i jego części. Po drugie, poza strukturalnym aspektem, posiada także aspekt funkcjonalny. Innymi słowy, analizą struktury jednostek ST i TT poszczególnych tekstów muszą kierować następujące pytania: (a) Co to za jednostka, tj. jaka jest jej gramatyczna przynależność? (b) Co ta jednostka ma wspólnego z danym tekstem, tj. jaka jest funkcja tej jednostki? (c) Gdzie znajduje się ta jednostka? Oczywiste jest więc, że interesują nas jednostki gramatyczne obu tekstów z dwóch punktów widzenia: w oderwaniu od tekstu oraz jako jego element.

Jeśli zaś mowa o działaniu, nie uważamy, że niezbędne jest jednoczesne działanie całego elementu, aby analizować fragmenty tekstu. Innymi słowy, model umożliwia użycie któregokolwiek ze swoich parametrów przydatnych do identyfikacji przesunięć. W związku z tym można wybrać konkretny podpoziom, jeśli jest to wymagane, jako punkt wyjścia do analizy.

Wreszcie, nie należy zapominać o potrzebie użycia tego elementu w obu tekstach w ten sam sposób, a wiec podpoziom wybrany do analizy ST powinien być taki sam, jak ten wybrany do TT.

Do tej pory przedstawiliśmy jedynie zarys elementu morfosyntaktycznego. Jego szczegółowy opis znajduje się poniżej.

1.2.2.1.1. Część kategorialna (analiza powierzchniowa)

Ta część dotyczy przesunięć na poziomie SS w czterech teoretycznych kategoriach: jednostki, struktury, klasy i systemu, które stanowią ramy syntaktycznego i funkcjonalnego opisu danych.

Poza tymi kategoriami, element syntaktyczny korzysta także z innych językowych kategorii, zwanych „opisowymi”. Używa się ich do „opisywania gramatyki danego języka” i uznaje się za teoretyczne. Zatem abstrakcyjna teoretyczna kategoria „jednostki” może zawierać w danym języku „zdanie”, część zdania”,grupę” itp.

Opis tych kategorii w danym języku powinien zostać wykonany dla tego języka, a nie w oparciu o jakieś uniwersalne rozwiązanie Jest to niezwykle ważne i badacz nie powinien o tym zapominać. Można jednak myśleć o porównaniu na większą skalę w czasie tworzenia tych opisów.

Jedno rozwiązanie tego problemu wynika z faktu, że te kategorie stanowią tylko część kategorii uniwersalnych, których można użyć przy porównaniu. Kolejne rozwiązanie powstaje z hipotezy językowych uniwersaliów: mimo swoich oczywistych różnic, języki posiadają pewne syntaktyczne i semantyczne podobieństwa na różnym poziomie abstrakcji.

Relacje pomiędzy samymi kategoriami deskryptywnymi oraz pomiędzy nimi a danymi wyrażone są w formie trzech połączonych skal: „rangi”, „interpretacji” i „subtelności”. W niniejszym modelu wykorzystane są pierwsze dwie. Skala rangi odpowiedzialna jest za przesunięcia wywołane zastąpieniem jednostki SL w danym miejscu na skali rangi przez jednostkę TL na niższym lub wyższym poziomie, np. grupę SL przez zdanie lub część zdania TL. Skala interpretacji to skala realizacji. Dotyczy z jednej strony relacji między systemami a strukturami, a z drugiej między strukturami i formalnymi elementami gramatyki.