Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Mając to na uwadze, zakładamy, że każdy język ma swoje stylistyczne zwyczaje, które mogą znacznie różnić się od tych w innych językach, co z kolei może powodować stylistyczne przesunięcia. Gdy tłumacz ma dwa lub więcej wyrażenia TL do dyspozycji, aby oddać daną myśl SL, mogą wystąpić stylistyczne przesunięcia. Rolą treści jest tutaj służyć jako punkt wyjścia do analizy.

Kolejnym problemem, który należy poruszyć przy okazji stylistycznych przesunięć, jest definicja stylu. Zadowalająca definicja terminu „styl” pomogłaby nam pozbyć się złożoności krytyki literackiej. Innymi słowy, musimy zawęzić ten termin, aby móc mierzyć stylistyczne przesunięcia w TT niezależnie od ich typu. Oznacza to, że termin ten powinien zostać zdefiniowany czysto językowo, nie zaś jako koncept literacki.

Należy tutaj podkreślić opcjonalny charakter stylistycznych przesunięć. Innymi słowy, uważam przesunięcia jako alternatywny sposób wyrażenia myśli w SL.

Stylistyczne przesunięcia między językami mogą być wyjaśnione w odniesieniu do takiej samej różnicy między koniecznym i opcjonalnym zastosowaniem zasad językowych. Konieczna zasada w jednym języku może być opcjonalna w drugim. Z tego powodu zadaniem analityka jest zbadać typowe strategie autora oryginału dotyczące korzystania z opcjonalnych transformacji oraz użycia przez niego różnych operacji transformacyjnych i porównać je z tymi wykorzystanymi przez tłumacza.

Kolejne ważne założenie Galperina odnosi się do konsekwencji związanych z terminem „styl”: definicja stylu „zakłada, że słowa [i inne językowe jednostki] na stronie mogą się różnić lub być inaczej ułożone bez analogicznej różnicy w treści”. Co za tym idzie, należy zrobić rozróżnienie pomiędzy formą a znaczeniem. Poniższy rozdział omawia ten problem.

1.7.1. Rozdzielenie formy od treści:

Wypowiedź Nidy i Tabera na temat takiego rozróżnienia będzie najlepszym punktem wyjścia dla tego rozdziału:

Tłumacząc z jednego języka na drugi, przede wszystkim należy zachować treść; forma, oprócz specjalnych przypadków, takich jak poezja, ma znaczenie drugorzędne, ponieważ w każdym języku reguły przekazywania treści są wysoce skomplikowane, arbitralne i niestałe... Oczywiście, jeśli przypadkiem możliwe jest przekazanie tej samej treści w formie podobnej do formy źródłowej, to dobrze, zachowujmy formę, kiedy to tylko możliwe, ale często musi być przekazana idealnie, aby zachować treść. Nadmierny wysiłek włożony w zachowanie formy nieuchronnie prowadzi do poważnej straty lub przeinaczenia treści.

Wniosek z powyższego jest następujący: przesunięcia stylistyczne mogą wystąpić, gdy tłumacz będzie starał się zachować równowagę pomiędzy formą a treścią i tłumaczenie będzie odzwierciedlało jego charakter.

Chociaż niektórzy uczeni ograniczają kryterium formy tekstów literackich, naszym zdaniem „prawdopodobnie nie ma żadnej formalnej różnicy pomiędzy literaturą i nieliteraturą: żadna z tych kategorii nie jest jednorodna”. Nie należy tego rozumieć jako zaprzeczenia istnienia literatury. Jest to tylko hipoteza niezbędna do analizy stylistycznych przesunięć.