Czytelnia / Teoria tłumaczenia

1.5. Komponent pragmatyczny

Stalinker definiuje pragmatykę jako „naukę celu, dla którego używa się zdań; wymogów rzeczywistości, w których zdanie może zostać poprawnie użyte”. W tym sensie znaczenie danego wyrażenia może różnić się w zależności od celu, który stał za nim i warunków towarzyszących sytuacji komunikacyjnej.

Ten pogląd dotyczący znaczenia, wymagający pragmatycznego komponentu w poprawnej semantycznej analizie, zgadza się z tym, co Widdowson określa mianem „komunikatywnego użycia zdań w wykonywaniu czynności społecznych”. Leech używa terminu „znaczenie konotacyjne” dla tego samego typu znaczenia. Dla niego konotacja wyrażenia to „wartość komunikatywna, jaką ma wyrażenie...poza jej czysto pojęciowym znaczeniem”.

W przeciwieństwie do znaczenia językowego, które może być wyodrębnione z gramatycznych relacji tekstu, znaczenie pragmatyczne może być przeanalizowane tylko w odniesieniu do kulturowego i/lub lingwistycznego kontekstu. Analiza pragmatycznych przesunięć w tłumaczeniu może być zatem przeprowadzona w odniesieniu do kontekstu kulturowego oryginału, porównanego z kontekstem przekładu w celu ujawnienia obszarów potencjalnych przesunięć, kiedy to tłumacz próbuje przekazać to samo znaczenie w TL. W związku z tym odnieść się możemy do teorii mowy wzorem niektórych pragmatyków, np. Austina. Oznacza to, że analiza powinna brać pod uwagę takie zmienne, jak intencje autora, jego oczekiwania, czas wypowiedzi, prawdomówność, inne wypowiedzi w takiej samej sytuacji itd.

Innymi słowy, analiza będzie brała pod uwagę główne funkcje języka jako środka komunikacji społecznej. Nie należy zapominać, że realizacja tych funkcji różni się w poszczególnych językach, co dodatkowo podkreśla konieczność użycia pragmatycznego komponentu w naszym modelu. Różnice te powstają w dwóch fazach.

Po pierwsze, języki korzystają z różnych mechanizmów formalnych, aby dokonać tych wypowiedzi. Te formalne różnice to wszystkie środki leksykalne i syntaktyczne przewidziane w gramatyce danego języka. Po drugie, kontekst, który narzuca dokonanie danych wypowiedzi, znacznie różni się w zależności od kultury. Ponadto, na wyższym poziomie subtelności „zasady kulturowe pozwalające na poprawne wykonanie danej wypowiedzi znacznie się różnią”.

Przykład stanowić mogą różnice między zwrotami powitalnymi, pożegnalnymi, podziękowaniami, przeprosinami itp. w arabskim i angielskim. Zwroty te i zasady ich użycia często odzwierciedlają wartości i wierzenia ich...użytkowników. Jako przykład można podać fakt, że Arabowie często używają zwrotów z odniesieniami religijnymi w powitaniach i podziękowaniach, np. / baraka Allahu fiik/ (dosł. „błogosławieństwo Boga na ciebie”); / Allah ykhaliik/ (dosł. „niech Bóg cię uchowa”) itp. Ich angielskie odpowiedniki spełniające te same funkcje nie posiadają takich odniesień.

Podobne różnice między tymi dwoma językami można napotkać w trybie rozkazującym. W wielu sytuacjach Arab użyje trybu rozkazującego, aby wyrazić prośbę lub zaproszenie. W takich wypadkach może on użyć form inwokacji lub dobrych życzeń.