Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Tworzenie modelu do analizy przesunięć w tłumaczeniu

Dr Mohammad Q. R. Al-Zoubi, Dr Ali Rasheed Al-Hassnawi

tłum. Paweł Aleksandrowicz

Źródło: www.accurapid.com

 

Streszczenie

Występowanie przesunięć (translation shifts) w jakimkolwiek tłumaczeniu jest nieuniknione. Niestety, większość badaczy tego zjawiska nie dostrzegło potrzeby opracowania modelu do ich analizy ani nie wykazało zainteresowania określeniem tych przesunięć.

W referacie tym autorzy starają się stworzyć praktyczny, eklektyczny model do analizy przesunięć, którego głównym celem jest solidny mechanizm służący analizie różnych typów przesunięć na odmiennych lingwistycznych i paralingwistycznych poziomach. Konstrukcja tego modelu korzysta z wielu gramatycznych, tekstowych, pragmatycznych i stylistycznych teorii i metod, starannie w nią wplecionych i zharmonizowanych ze sobą. Wszystko po to, by znaleźć kompleksowy i obiektywny mechanizm analizy przesunięć, którego wciąż brak w translatoryce i praktyce tłumaczenia.

1.1. Wstęp

Próbując oddać znaczenie w przekładzie z jednego języka (SL) na drugi (TL) poprzez typowe środki tłumaczeniowe, tłumacz musi stawić czoła wielu lingwistycznym, stylistycznym, a nawet kulturowym problemom.

Odnosząc się do tego, Popovič potwierdza, że „ten przekaz nie jest wykonywany bezpośrednio i nie jest pozbawiony przeszkód”. To oznacza, że tłumaczenie może być analizowane pod kątem wielu wariantów, co z kolei umożliwia sporo przesunięć w lingwistycznych, estetycznych i intelektualnych wartościach tekstu docelowego (ST).

W referacie tym postaramy się stworzyć praktyczny model do analizy przesunięć w tłumaczeniu. Zakładamy, że z tego modelu będzie można w prosty sposób korzystać, niezależnie od analizowanego typu tekstu. Ponadto uważamy, że tłumaczenie to wysoce skomplikowany proces cechujący się dużą liczbą pozajęzykowych zmiennych. W związku z tym definiujemy przesunięcie następująco:

Przesunięcia to wszystkie wymagane (wynikające z różnic strukturalnych między dwoma systemami językowymi) i dodatkowe akcje (wynikające z osobistych i stylistycznych preferencji) wykonywane przez tłumacza, które stosuje, aby naturalnie i zrozumiale przełożyć tekst z jednego języka na drugi.

Proces przekładu powinien zostać wykonany zgodnie z zasadami tłumaczenia i normami systemów językowych.

Zgodnie z powyższym, model ten łączy różne teorie i metodologie językowe, które mogą mieć wpływ na proces tłumaczenia.