Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Trudności w tłumaczeniu tekstów medycznych

Diego Alfaro

tłum. Katarzyna Jakubiak

Źródło:

 

Tłumaczyć albo nie tłumaczyć: oto jest pytanie

"Durante o round, o staff prescreveu um dripping de insulina e ordenou um check up duas horas depois." Tak wygląda tekst w języku portugalskim. Przynajmniej w taki sposób byłyby on najlepiej zrozumiany w środowisku medycznym. Tutaj zaczynają się problemy w tłumaczeniu tekstów medycznych: używanie terminów w obcych językach - w szczególności w angielskim - jest tak rozpowszechnione, że jeżeli chcemy zastąpić round jego portugalskim odpowiednikiem "ronda," staff  "chefe de equipe", a dripping "gotejamento," wówczas czytający te terminy lekarz musiałby "odszyfrować" znaczną część tekstu, tak by być w stanie go zrozumieć.

Z drugiej jednak strony, zachowanie tych terminów w języku źródłowym spowodowałoby, że tekst byłby niezrozumiały dla laika, dla początkujących studentów lub dla każdej innej osoby nie znającej dobrze języka obcego. Więc co robić?

Medycyna to dziedzina wiedzy, która odnotowuje przyśpieszony rozwój naukowy i technologiczny. Co roku wiele nowych terminów wchodzi do leksykonu medycznego. Ze względu na konieczność szybkiego uaktualniania swojego stanu wiedzy, lekarze uczą sie bezpośrednio w języku, w jakim ukazują się publikacje i takich terminów używają na co dzień, w czasie kongresów i w artykułach napisanych w języku portugalskim.

Dopiero po pewnym czasie pojawiły się pierwsze próby przetłumaczenia owych terminów, co doprowadziło do kolejnych problemów: dla wielu słów trudno znaleźć odpowiedni termin w języku portugalskim, co utrudnia tłumaczenie. Proces ten często wykonywany jest przez studentów medycyny, którzy nie mają doświadczenia w przekładzie i nie znają dobrze języka źródłowego lub docelowego.

Może być również przeprowadzany  przez profesjonalnych tłumaczy, którzy nie znają dobrze słownictwa medycznego i nie mają doświadczenia lekarskiego, co może spowodować rażące błędy w tłumaczeniu.

Tłumacze amatorzy bardzo rzadko dokonują wnikliwej analizy terminów, które zostały już przetłumaczone w literaturze medycznej, czego wynikiem są całkiem różnorodne tłumaczenia w różnych publikacjach. Poza tym, tłumaczenia medyczne są słabo płatne, co z pewnością wpływa na ich jakość. Wszystkie te problemy pozwalają wyjaśnić niechęć lekarzy do posługiwania się przetłumaczonymi terminami oraz do ich zgodnego i ostatecznego włączenia do żargonu zawodowego.

Niemniej jednak, chociaż większość naszej medycznej wiedzy jest importowana i niezbyt dobrze dostosowana do brazylijskich realiów, zastosowanie pewnych prostych środków może przynajmniej pomóc zachować język, którego używamy. Pierwszy z tych środków polega na pozbyciu się strachu i przetłumaczeniu wszystkich obcych terminów w momencie, kiedy po raz pierwszy opublikowane zostają one w języku portugalskim.