Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Czy to może bajka o wioślarzach zniesionych przez prąd podczas pogoni za wielorybem? Albo czy mogłoby to być czymś czysto seksualnym?

To są rodzaje błędów czyhające na każdego próbującego tłumaczyć teksty o chińskiej medycynie - niektórym nie udało się ich uniknąć.

Dokładne tłumaczenie zwrotu „Blows, Strokes, Sweep, Breaths" odnosi się do medycznego kontekstu w amerykańskim angielskim.

Jest to przykład mnemotechniki pomagającej zapamiętać poprawną kolejność czynności podczas ratowania nieprzytomnego, nie oddychającego pacjenta, i naucza się jej podczas kursów reanimacji.

Uderzenia w plecy, sztuczne oddychanie, udrożnienie dróg oddechowych pacjenta oraz usta-usta.

Q.: Czy może Pan podać przykłady takich czteroznakowych skrótów z chińskiego słownictwa medycznego? Czy występują one często?

A.: Jestem w stanie podać wiele przykładów.

Są one używane prawie w każdej dziedzinie chińskich tekstów medycznych: diagnozie, metodzie leczenia, objaśnieniach teoretycznych, i są to prawie zawsze te niesamowicie skrótowe formy, które w tłumaczeniu brzmią albo dziwaczni, albo staromodnie, albo poetycko.

Może to być dobra reguła do wskazania złego tłumaczenia w jakimkolwiek kontekście.

Tłumaczenie może być trochę kulturowo zdystansowane w stosunku do oryginału, ale jeśli brzmi ono zbyt staromodnie, dziwacznie czy poetycko, wtedy bardzo możliwe, że to słabe tłumaczenie.

Ludzie z innych społeczeństw zazwyczaj nie mają w zwyczaju bycia staromodnymi, poetyckimi czy dziwacznymi, wtedy nie przetrwaliby długo.

A Chińczycy nie tylko przetrwali, Chiny rozrastały się i rozkwitały.

Jeśli ktoś szuka przykładów, niech przyjrzy się jakiemuś tekstowi z literatury medycznej, a jeszcze lepiej, niech spojrzy na te chińskie ziołowe buteleczki z tabletkami. Są setki takich.

Na tej jest napisane: „Wskazania: leczenie ran uderzeniowych lub po upadku, ran poszokowych, skręceń, zakażonych oparzeń i krwotoków od diurezy (krople Tesuit) i tak dalej".

Inny przykład: „Wzmacnia śledzionę i energię witalną, łagodzi wzdęcia i reguluje funkcjonowanie żołądka.

Używany przy osłabieniu śledziony i żołądka...burczeniu w brzuchu, kleistym stolcu". Czy muszę dodawać, że to złe tłumaczenie?

Jest to tekst nadający się do publikacji w „Tickler File", naszym biuletynie Amerykańskiego Stowarzyszenia Tłumaczy. Tego typu teksty „New Yorker" drukował pod nagłówkiem „Tajemniczy Wschód".