Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Nawet we współczesnym języku angielskim miejsce, gdzie el zgina się lub ugina się (sich beugt) nazywa się „elbow", „łokieć".

Po chińsku te słowa dosłownie przetłumaczone brzmią „kość mierząca stopę", co jest bliskie znaczeniu „el", oraz „kość wiosłująca".

W chińskim wszystkie kości i wszystkie miejsca naszego ciała mają podobne, praktyczne nazwy.

Kto czuje się lepiej we własnym ciele - ten, kto ma takie nazwy, czy ten, który nie ma do nich dostępu, chyba że jest lekarzem?

Niemiecki radzi sobie z tym zagadnieniem lepiej nawet teraz, gdzie słowa, które po angielski nie oddają zupełnie ich znaczenia, jak „meningitis" czy „urethra" po niemiecku mają charakter opisowy: „Gehirnhautentündung", „zapalenie opon mózgowych" oraz „Harnröhr", „cewka moczowa".

Q.: Zdaje mi się, że niemieckie dziecko zrozumiałoby takie słowa, jak „Riss-  und Quetschwunder", „rana szarpana i rana miażdżona", podczas  gdy angielskojęzyczne dziecko nie zrozumiałoby odpowiedników tych słów, „lacerations and contusions". Mógłby Pan powiedzieć coś więcej o zwrocie czteroznakowym?

A.: Tu tkwi istota sposobu, w jaki Chińczycy systematyzują i przechowują swoją wiedzę.

Lubią oni skracać cały temat do czterech znaków mających cztery sylaby, które potem są przez nich używane jako pomoc mnemotechniczna. Bim-bam-bim-bam - jak połowa dzwonienia Big Bena.

Jeśli jest to naprawdę trudne pojęcie, wtedy sporadycznie używają ośmiu sylab, całego Big Bena.

Jest to bardzo podobne do makra komputerowego, krótka seria uderzeń w klawisze znacząca coś znacznie dłuższego.

Jeśli jest potrzeba, Chińczycy mogą również skrócić czteroznakowy zwrot do dwóch znaków, a nawet do jednego.

Mamy kilka takich struktur w języku angielskim. Przykład jednego: „Spring Ahead Fall Behind", „wiosna do przodu, jesień do tyłu".

Opisuje to skrótowo sposób przechodzenia Amerykanów z czasu letniego na zimowy i odwrotnie, i wskazuje, w którą stronę należy przestawić zegarek.

Jest to dosyć dobry przykład rozumowania chińskiego w języku angielskim.

Następny przykład: „Blows Strokes Sweep Breaths", „uderzenia, naciski, zamiatanie, oddechy". Pominąłem interpunkcję, bo w chińskim też by jej nie było.

Nie byłoby również „s" wskazującego na liczbę mnogą w trzech wyrazach, bo Chińczycy nie zaznaczają liczby mnogiej w rzeczownikach i czasownikach. Spróbujmy: Blow Stroke Sweep Breath.

Jak przetłumaczyć to na język obcy? Czy tłumacz widziałby to jako coś poetyckiego i porywającego, jak na przykład „Olbrzymi wiatr uderza w moje serce, zgarniając mój oddech"?