Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Możliwe, że staramy się uporać z tak rozległą siecią pojęć, że dosłownie nie jesteśmy w stanie pojąć jej zasięgu i znaczenia.

Co więcej, ich tłumaczenia zachodnich terminów medycznych są o wiele bardziej przejrzyste...

Q.: Co Pan rozumie przez „przejrzyste"?

A.: Mówiąc „przejrzyste" i „nieprzejrzyste", mam na myśli to, jak wiele naprawdę rozumiemy ze znaczenia i struktury naszego własnego języka.

Kiedyś usłyszałem, jak dziewięcioletni włoski chłopiec powiedział do swojego starszego brata, który oddawał mocz do rynsztoka: Ma, che inondazione! („Cóż za powódź!").

To jest przejrzyste, dziewięcioletni włoski chłopiec może znać słowo „inondazione", gdyż jest ono znaczeniowo powiązane z „onda", „fala".

Praktycznie żadne dziewięcioletnie dziecko mówiące po angielsku nie będzie znało słowa „inundation" - „powódź", bo to słowo w naszym języku występuje tylko w książkach do łaciny.

Ekwiwalentne słowo angielskie, jeśli w ogóle istniało, byłoby czymś w stylu „infloodment", albo nawet „infloodscape".

Chińskie słowa są przejrzyste w ten sposób, przynajmniej przy czytaniu, a także często przy wypowiadaniu.

A zatem, pojęcie „arenal gland" („nadnercze") to po chińsku „shenshangxian", „kidney-atop-gland", „nerka-na-gruczoł", całkiem podobnie do łacińskiego „ad renem", i w związku z tym znaczy o wiele więcej dla Chińczyków niż pojęcie „arenal gland" dla większości z nas.

Wszystkie zachodnie terminy medyczne są tłumaczone na chiński w ten sposób. To, co traci się pod względem „czysto abstrakcyjnej konceptualizacji", zyskuje się w codziennym rozumieniu. Co jest bardziej pożądane?

Q.: Może Pan przedstawić więcej przykładów?

A.: Na przykład dwie kości w naszym przedramieniu. Jedyne określenia jakie istnieją dziś w języku angielskim na te kości, to „ulna", „kość łokciowa", i „radius", „kość promieniowa".

Są to „określenia naukowe", czyli takie, których uczą się  medycy i tylko garstka innych osób.

Te kości są dla nas ważne każdego dnia, jednak nie mamy możliwości odniesienia się do nich w codziennym języku.

Ale istnieją wyraźne dowody z historii lingwistyki, że te kości wcześniej miały swoje nazwy. „Ulna" nazywano „el", a „radius" prawdopodobnie „spoke".

O nazwie „el" wiemy z przykładów siedemnastowiecznej poezji (pokojówka do kochanka: If I give an inch, you'll soon take an el), a także ze współczesnego języka niemieckiego, gdzie te nazwy to „die Elle" i die Speeche".