Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Problemy tłumaczeniowe w nowoczesnym społeczeństwie rosyjskim
 
Irina Khutyz
 
tłum. Joanna Wilczyńska
 
Źródło: www.accurapid.com
 
 
 
Rozwój przemysłu i handlu był od zawsze impulsem do rozwoju społeczności, wprowadził nowe formy i rozwarstwienie społeczeństwa. Ten fakt z kolei przyspieszył pojawienie się działalności biznesowej i fabryk, powstanie nowych zawodów i urbanizację. Od czasów pierestrojki (zapoczątkowanej przez Michaiła Gorbaczowa w 1989 roku) społeczeństwo rosyjskie doświadczyło radykalnych zmian, które dotknęły życia politycznego, ekonomicznego i społecznego. W ciągu ostatnich 15 lat stopniowo, lecz gruntownie zmieniły się postawy ludzi w stosunku do pewnych kwestii. Tak bardzo przyzwyczailiśmy się do tych postaw, że wydaje się, jak gdyby istniały w społeczeństwie od zawsze.

Z nadejściem XXI wieku doświadczyliśmy zmian w ekonomii, prawie, technologii oraz innych dziedzinach, które mają wpływ na życie codzienne. Przemiany społeczne wiążą się z przemianami lingwistycznymi. Rosjanie przywykli do używania pewnych terminów w życiu codziennym do tego stopnia, że nie traktują ich już jak „terminy”- bankomat (банкомат); depozyt (депозит); konto(счет); umowa (контракт); ściąganie plików (загружать); itd. „Terminologia rozwoju międzynarodowego rozwija się w miarę, jak wyłaniają się nowe koncepcje społeczno-ekonomiczne. W ciągu ponad 10 lat...... autor był świadkiem pojawienia się wielu neologizmów, całkowicie nowych terminów albo terminów o nowym znaczeniu.....”1. W różnych społeczeństwach ten proces może obrać odmienny kierunek, w zależności od potrzeb i wymagań ludzi. W społeczeństwie rosyjskim można zaobserwować gwałtowny rozwój terminów z zakresu ekonomii i komputerów. Rosjanie w dużym stopniu zapożyczają te określenia od krajów o dłuższych tradycjach kapitalistycznych i technologicznych (np. USA), dlatego pojawiają się angielskie słowa i wyrażenia w języku. Mimo że niektóre z tych zapożyczeń mają odpowiedniki w języku rosyjskim, terminy w języku angielskim są używane powszechnie jako kolejny dowód zmian społecznych, które miały miejsce w kraju (podobny proces byłby nie do pomyślenia w okresie zimnej wojny).
 
Przekład jest bez wątpienia zjawiskiem społecznym. Na wybory dokonywane przez tłumaczy ma wpływ nie tylko język tekstu źródłowego i cechy odbiorców języka docelowego, ale również epoka, do której należy tłumacz - w tłumaczeniu dla nowoczesnego czytelnika należy wziąć pod uwagę twórcze tradycje, normy literackie i konwencje, które są znane czytelnikom danego społeczeństwa. W dzisiejszych czasach, z powodu przemian politycznych, dynamicznego wzrostu ekonomicznego i technologicznego, język rosyjski zyskał liczne terminy, które szybko zaczęły przesuwać się z klasy neologizmów do kategorii znanych i często używanych słów. Niektóre z nich(np. terminy komputerowe) nie mają swoich bezpośrednich odpowiedników w języku rosyjskim; wiele z nich ma jednak najczęściej odpowiednik opisowy. Np. takie rzeczowniki, jak brand (marka),merger (połączenie),summit (szczyt), default (nieuiszczenie należności), deposit (depozyt), site (plac budowy), spam (spam), tuner (tuner), web surfing (serfowanie po sieci) i przymiotniki jak local (lokalny), creative (twórczy), top (top) posiadają swoje odpowiedniki w języku rosyjskim, ale zwykle wybierane jest słowo „obce” (tendencję z reguły wprowadzają środki masowego przekazu).