Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Eco (ibid:14) twierdzi ,że „tłumacz nie tłumaczy tekstu na podstawie słownika, lecz „na podstawie historii obu literatur. Dlatego też przekład nie jest związany wyłącznie z kompetencją lingwistyczną, lecz również z kompetencjami intertekstualnymi, psychologicznymi i narracyjnymi. Stąd też tłumacz jest ciągle zmuszany do wychodzenia poza kompetencje lingwistyczne do spektrum kulturowego. Wskutek tego przekłady nie stanowią porównania między dwoma językami, lecz interpretację tekstów w dwóch różnych językach.” By  tłumaczenie zostało wcielone w życie, „musi ono wywołać ten sam efekt co oryginał.” Mimo to, wszystkie tłumaczenia poprzedza perspektywa tłumaczeniowa, którą tłumacz wnosi do tekstu. Oznacza to, że jako interpretator musi być widoczny w tłumaczeniu.

Jednakże wszystkie te wyjaśnienia i przykłady potwierdzają jego główne przekonanie, że celem wszystkich tłumaczeń jest „wywołanie w innym języku tego samego efektu co w języku źródłowym, a dyskurs poetyczny ma na celu wywołanie efektu estetycznego.” (ibid:93). Omówienie ekwiwalencji wskazuje na wyrafinowane myślenie, które Eco wnosi do analizy pozostałych praktycznych aspektów tłumaczeniowych w dziale „Tłumaczenie i bycie tłumaczonym.” (Eco 2001-5)

W zasadzie istnieją dwie rywalizujące teorie tłumaczeniowe. Głównym celem jednej z nich jest wyrażenie jak najdokładniej pełnej mocy i znaczenia każdego słowa oraz zmiana wyrażenia w oryginale, podczas gdy głównym celem drugiej jest stworzenie tekstu, który w ogóle nie przypomina tłumaczenia, lecz raczej działa jak jego odpowiednik w tekście źródłowym. Dobry tłumacz nigdy całkowicie nie zignoruje żadnej z tych teorii.

Prawdę mówiąc idealna teoria tłumaczeniowa powinna zawierać w sobie elementy wszystkich teorii i być zgodna z wymaganiami funkcjonalnymi przyjętej i odpowiedniej teorii translacji. Ta z kolei zapewnia wskazówki tłumaczeniowe w celu ułatwienia zadania i transferu elementów kulturowych z języka źródłowego do języka docelowego, wywołując w ten sposób taki sam efekt u odbiorcy docelowego jak u odbiorcy języka źródłowego.


1Nida, Eugene A&Taber , The Theory and Practice of Translation, Brill Academic Publishers, 2003, p1

2Umberto Eco, Experiences in Translation, Toronto University of Toronto Press. 2001 , p5