Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Po drugie, tłumaczenia zawierają niuanse pragmatyczne, które zależą od kontekstu i nie występują w słownikach lub podręcznikach gramatyki. W zdaniu „John called Mary a republican then SHE insulted HIM (Cadiot, 1991, s.21) [John nazwał Mary republikanką, po czym ona go obraziła], którego nie można przetłumaczyć dosłownie na francuski, znaczenie wyrażone za pomocą akcentowanych zaimków (tzn., że nazwanie Mary republikanką obraziło ją) może być przekazane tylko w tym specyficznym kontekście.

Z powodu samej natury problemu i rozbieżności znaczeniowych pomiędzy językiem tekstu źródłowego i docelowego, emfaza nie zawsze jest przekazana adekwatnie (Wood, 1991) oraz istnieje ryzyko stworzenia neologizmów tłumaczeniowych. Jakobsen (1986, s.104, cyt. za Anderman 1999, s.40) odnosi się do „niezwykłej niezdarności stylu”, wynikającej z tego, że modalna partykuła jest rzadko używana w tłumaczeniach. Volsik (1991, s.79), rozpatrując tłumaczenia określonych rodzajów emfazy, uważa za nieuniknione istnienie „interlangue linguistique” (interjęzyka lingwistycznego), przedstawiającego stopień „étrangeté résiduelle” (pozostałych osobliwości), jako wyniku interferencji.

Po przedstawieniu istoty problemu tłumaczeniowego, który będzie wykorzystywany do prezentowania naszej dyskusji, przejdziemy do metod, parametrów, a następnie do strategii, aby zbadać, jak mają być one sformułowane, żeby pomóc tłumaczom oraz w jaki sposób mogą się różnić od innych strategii tłumaczeniowych stosowanych w ST. Woolner (1998), jak było wspomniane wcześniej, stanowi punkt wyjścia dla rozważań o emfazie.

2.    Metody

Metoda zostanie zdefiniowana jako środek do tłumaczenia elementów - części strategii (np. zapożyczenia kulturowe, kalki językowe, podstawianie kulturowe i definicja są jednymi z metod możliwych do wykorzystania przy tłumaczeniu odniesień kulturowych). Niektóre metody mają ograniczony zakres (jak te wyżej wspomniane), inne mogą być stosowane do większych jednostek, łącznie z tekstem jako całością (np. egzotyzm z minimalną/ maksymalną ingerencją tłumacza w przypadku odniesień kulturowych; patrz, Mailhac, 1996a).

Metoda jest więc narzędziem wykorzystywanym w szerszym kontekście strategii do rozwiązywania problemów tłumaczeniowych. W tym sensie jest zbliżona do tego, co Chesterman (1997, r.4) nazywa „strategią”. Do momentu, gdy właściwości narzędzia są określone przez jego zamierzone zastosowanie, metody będą ukierunkowane na osiągnięcie celu oraz, stanowiąc część rezultatu tłumaczenia, są zauważalne (np. można zauważyć, czy wyrażenie charakterystyczne dla danej kultury zostało zapożyczone, opisane w przypisach itd.).

Woolner (1998) w swojej dysertacji na temat emfazy w tłumaczeniu, opartej na podejściu ogólnym przyjętym przez Mailhac (1996a) dla odniesień kulturowych, ocenia stanowiska Vinaya i Darbelneta (1960), Astingtona (1983), Herveya i Higginsa (1992) oraz Grelleta (1993) w celu zdefiniowania struktury, która jest następnie zastosowana do zbioru dzieł, w tym dwóch francuskich (Papy, 1961; Parisot, 1979) i dwóch niemieckich przekładów (Teutsch, 1989; Enzensberger, 1998) „Alice's Adventures in Wonderland” [ „Przygody Alicji w Krainie Czarów”]. Wyniki Woolner nie mogą być ocenione szczegółowo tutaj, jednak krótki komentarz jest konieczny.

Po pierwsze, w jej źródłach nie pojawia się specjalne wydanie „Palimpsestes” (1991) poświęcone emfazie. Pomimo ogólnego tematu (emfaza w tłumaczeniach francusko-angielskich lub językoznawstwie kontrastywnym), niektóre artykuły w tym wydaniu nie do końca o tym traktują (Berman, Chassigneux, Cadiot); niektóre tylko wspominają (Nice, Roubichou-Stretz); w jeszcze innych omówione są aspekty, które nie wiążą się bezpośrednio z opisywanym tutaj rodzajem emfazy: pauzy, wahania się, itd. (Leclercq), przedstawienie akcji i czynności (Guillemin-Flescher). Jednakże inne artykuły (Volsik, a szczególnie Wood) są istotne dla naszej pracy.