Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Zagadnienia gramatyczne (patrz poniżej) są dobrym przykładem mnogości sposobów akcentowania (formy nieakcentowane, nieakcentowane normalne formy, akcentowane normalne formy, itd.; Wood, 1991, s. 129). Pisemna reprezentacja tekstu mówionego nie odda wszystkich znaczeń intonacyjnych istotnych dla tłumacza (Wood, 1991, s.124).

W języku francuskim występuje akcent intonacyjny, ale nie jest ani tak elastyczny, ani tak częsty jak w angielskim. Inne rodzaje środków są wykorzystywane do przekazania tego znaczenia. Volsik (1991) zauważył, że bardzo często emfaza jest wyrażana w tłumaczeniach na język francuski za pomocą konstrukcji zdania złożonego z „it”. Autor ten również wskazuje, jak tłumaczenie może w znaczący sposób zmienić rozkład znaczenia.

W przekładzie z angielskiego na francuski powstaje niejednoznaczność (patrz też Roubichou-Stretz, 1991, s.115), a w przypadku tłumaczeń w odwrotną stronę może zostać przesunięty, jak on to nazywa, „środek ciężkości wypowiedzi” (np. przesunięcie emfazy z czasowników na rzeczowniki lub zaimki). Rozwiązaniem są odpowiedniki idiomatyczne, niezbyt jasne semantycznie.

W porównaniu z innymi językami, we francuskim wykorzystywane są wyrażenia, które można nazwać partykułami: krótkie wyrazy, takie jak donc, et, mais, bien, là, tiens, va, dis, enfin, aussi, alors, au fait (Anderman, 1999, s. 36). Łączniki te pełnią inne funkcje, kiedy przekazują ekwiwalentne znaczenia do angielskiej emfazy intonacyjnej. Mogą one stracić swoją wartość logiczną, będąc częścią procesu, który Abraham (1991, wspomniany w Anderman, 1999, s.36) nazywa semantycznym „rozjaśnieniem”.

Poniższe przykłady ilustrują możliwe wspomniane kontrasty w języku francuskim:

"Donc comment va John?" (pełny łącznik; = "Therefore how is John?") [„(Dlatego) jak się ma John?”]

"Comment va donc John?" ('rozjaśnione’ znaczenie; = "How is John?") [„Jak się ma John?”]

"Alors c'est de ta faute!" (pełny łącznik; = "Then it's your fault!") [„W takim razie to twoja wina!”]

"Alors là, c'est de ta faute!" (‘rozjaśnione’ znaczenie; = "That's your fault!") [„To twoja wina!”]

"Aussi est-ce de ta faute." (pełny łącznik; = "Therefore it is your fault.") [„Dlatego to twoja wina!”]

"C'est ta faute aussi!" (‘rozjaśnione’ znaczenie; = "That's your fault!")1 [„To twoja wina!”]

Słownik, jedno z narzędzi tłumacza, okazuje się bardzo nieużyteczny z dwóch powodów.

Po pierwsze, emfaza często odnosi się do wyrażeń gramatycznych (Wood, 1991, s.129-137), których znaczenia zazwyczaj nie sprawdza się w słowniku. Nasza analiza pierwszych 100 słów (pisanych kursywą) tłumaczenia „Through the Looking Glass” [„Po drugiej stronie lustra”] Lewisa Carrolla dokonanego przez Philippe Rouarda (1984) wykazała, że 65 z nich dotyczy wyrażeń gramatycznych (all, am, are, at all, can, can't, could not, couldn't, did, do, five, four, he, here, I, is, it, I'll, I've, like, me, must, my, never, not, ought, our, shall, should, some, somebody, something, that, them, this, three, very, was, would, you, your, you'd), z następującym podziałem na najczęściej występujące: zaimki osobowe: 21; czasowniki modalne: 13; słowa „that/this” [tamten/ten]: 11; przymiotniki dzierżawcze: 7; czasownik „to be” [być]: 5; zaprzeczenie: 5; operator „do/did”: 2; czasownik „to have” [mieć]: 2.