Czytelnia / Teoria tłumaczenia

W różnych krajach są różne tradycje względem tłumaczenia (np. ile tekstów się tłumaczy? Jakie teksty są tłumaczone? Z jakich i na jakie języki dokonuje się tłumaczenia?) oraz różne kursy z zakresu tłumaczeń (np. konkretnie zaprojektowane programy kursów akademickich w zakresie tłumaczeń prowadzących do stopnia licencjata, jako powszechnie stosowana praktyka w Europie, lub roczne kursy magisterskie, czy szkolenia w czasie pracy). Różnice te związane są ze statusem społecznym tłumaczy jak również z uznaniem tłumaczenia za działalność, a studiów w zakresie tłumaczeń za dyscyplinę naukową. Powszechnie uważa się, że brakuje należytego poszanowania tłumaczy. Tę kwestię odzwierciedla debata jak również reakcje na stanowisko Höniga.

Jeśli chcemy uzyskać większe uznanie dla tej dyscypliny, musimy stać się bardziej „widoczni”, poprzez publikacje, konferencje, programy kursów, itd. Nie ma niczego złego w tym, że są różne koncepcje, poglądy czy terminologia dopóki jest o nich mowa. Jeśli chodzi o metody funkcjonalne, reakcje są stosunkowo różne: od euforii do całkowitego odrzucenia, zarówno w kręgach naukowców zajmujących się tłumaczeniami jak i praktykujących tłumaczy. Argumenty są zwykle subiektywne i nacechowane emocjonalnie, co widać w niektórych odpowiedziach.

W przedmowie ostatniej książki odnośnie formułowania tekstów naukowych, redaktorzy mówią: „Nadal niewiele wiemy o cechach dotyczących języka i tekstu, które charakteryzują dobre produkty i odróżniają je od kiepskich” (Ventola & Mauranen, 1996:vii). Wypowiedź ta może w podobny znaleźć zastosowanie w tłumaczeniu, tj. nadal mało wiemy o tym kiedy dany TD może być określony mianem „dobrego”, czy „udanego”. Różne metody definiują translację w różny sposób i stosują różne kryteria oceny. Rozwój studiów w zakresie tłumaczeń jako dyscypliny naukowej pokazał, że niektóre metody są lepsze od innych, a metoda funkcjonalna zdecydowanie wniosła wartościowe argumenty. W końcu wszystkie metody muszą udowodnić ich zastosowanie w praktyce w codziennym przedsięwzięciu tłumaczenia. Wiele kwestii należy jeszcze przedyskutować, a zatem i zakres przyszłych seminariów Centrum Międzynarodowych Studiów Tłumaczeniowych dotyczących translacji.

Bibliografia

de Beaugrande, R. and Dressler, W. (1981) Introduction to Text Linguistics. London: Longman.
Hönig, H.G. (1995) Konstruktives Übersetzen. Tübingen: Stauffenburg.
Hönig, H.G. and Kußmaul, P. (1982, 1991) Strategie der Übersetzung. Ein Lehr- und Arbeitsbuch. Tübingen: Narr.
House, J. (1997) Translation Quality Assessment. A Model Revisited. Tübingen: Narr.
Neubert, A. and Shreve, G.M. (1992) Translation as Text. Kent: Kent State University Press.
Newmark, P. (1991) About Translation. Clevedon: Multilingual Matters.
Nord, C. (1997) Translating as a Purposeful Activity. Functionalist Approaches Explained. Manchester: St. Jermone.
Pöchhacker, F. (1994) Simultandolmetschen als komplexes Handeln. Tübingen: Narr.
Reiß, K. and Vermeer, H. J. (1991) (2nd edn) Grundlegung einer allgemeinen Translationstheorie. Tübingen: Niemeyer.
Schäffner, C. (1997) ‘Skopos Theory’. In M. Baker (ed.) Encyclopedia of Translation Studies. London: Routledge.
van Dijk, T. A. (1980) Macrostructures. An Interdisciplinary Study of Global Structures in Discourse, Interaction and Cognition. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Ventola, E. and Mauranen, A. (eds) (1996) Academic Writing. Intercultural and Textual Issues. Amsterdam: Benjamins.
Venuti, L. (1995) The Translator’s Invisibility. London: Routledge.