Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Język kontrolowany – kolejny ważny element tłumaczenia?

Uwe Muegge

tłum. Dorota Fiłatiuk

Źródło:

 

Wiele światowych organizacji zauważa, że wskaźniki produktywności procesów tłumaczeniowych i decentralizacji w ich firmach utrzymują się na stałym poziomie. Jest to nieuniknione także w tych organizacjach, które korzystają z nowości w dziedzinie technologii tłumaczeniowej, jak na przykład pamięć tłumaczeniowa z elementami zautomatyzowanego przepływu informacji albo systemy zarządzania globalnego.

Nawet przy użyciu tych narzędzi udostępnienie tych samych treści w wielu językach jest czynnością kosztowną i pracochłonną. Język kontrolowany może być rozwiązaniem dla osób szukających sposobów na zmniejszenie kosztów tłumaczenia do poziomu, na którym prawie wszystkie materiały przeznaczone do tłumaczenia mogą być przełożone na inny język.

CZYM WŁAŚCIWIE JEST JĘZYK KONTROLOWANY?

Język kontrolowany posiada dwie cechy charakterystyczne: jego gramatyka jest bardziej restrykcyjna niż w przypadku języka ogólnego, a zakres słownictwa znacznie uboższy. Oznacza to, że autorzy mają ograniczoną możliwość wyboru przy tworzeniu tekstów w języku kontrolowanym. Przykładem może być zdanie „Work must be spell-checked before publishing it” [„Tekst musi być sprawdzony przed opublikowaniem go”], które jest poprawne w języku angielskim.

Wykorzystując CLOUT™ 1, zbiór reguł języka kontrolowanego, zdanie to musiałoby być przekształcone na „The authors must spell-check their documents before the authors publish their documents” [„Autorzy powinni sprawdzić swoje dokumenty zanim opublikują te dokumenty”], aby było zgodne z zasadami dotyczącymi słownictwa, użycia strony czynnej oraz unikania zaimków.

NIE WSZYSTKIE JĘZYKI KONTROLOWANE SĄ SOBIE RÓWNE

Koncepcja języka kontrolowanego nie jest tak naprawdę nowa: przykładem może być Basic English [Podstawowy język angielski] C.K. Ogdena wprowadzony w latach trzydziestych. Od tamtej pory powstało wiele wersji angielskiego języka kontrolowanego, np. Avaya Controlled English (ACE) [Kontrolowany język angielski firmy Avaya], GM’s Controlled Automotive Service Language (CASL) [Kontrolowany język usług samochodowych firmy GM], White’s International Language for Serving and Maintenance (ILSAM) [Międzynarodowy język podawania i utrzymania White’a], Caterpillar Fundamental English (CFE) [Podstawowy język angielski firmy Caterpillar] oraz Caterpillar Technical English (CTE) [Język angielski techniczny firmy Caterpillar], IBM’s Easy English [Łatwy język angielski firmy IBM], Kodak’s International Service Language [Międzynarodowy język usług firmy Kodak], Nortel Standard English (NSE) [Standardowy język angielski firmy Nortel], Perkins Approved Clear English (PACE) [Łatwy zatwierdzony język angielski firmy Perkins], Sun Controlled English [Kontrolowany język angielski firmy Sun], oraz Xerox Multilingual Customized English [Język angielski dostosowany do potrzeb klienta firmy Xerox Multilingual]. ASD-STE100 Simplified Technical English [Uproszczony techniczny język angielski ASD-STE100], znany jako Simplified English [Uproszczony język angielski], jest najbardziej popularną i powszechnie używaną wersją kontrolowanego języka angielskiego.