Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Jakie powiązania można jednak ustalić pomiędzy tzw. hiszpańskim neutralnym oraz tłumaczeniem specjalistycznym z zakresu medycyny?

Prawda jest taka, jak właśnie się o tym przekonaliśmy, że debata na temat, czy neutralna odmiana języka jest potrzebna, czy nie, koncentruje się głównie na mediach i mogłaby być zrozumiana jako kwestia dotycząca bardziej języka standardowego, ogólnego niż języków specjalistycznych.

Przeprowadzono bardzo mało badań nad występowaniem neutralnego hiszpańskiego w translacji, a jeszcze mniej było skoncentrowanych na tłumaczeniu specjalistycznym. Tłumaczenie medyczne nie jest oczywiście wyjątkiem. Szczególną uwagę przywiązuje się do kwestii dotyczących problemów, z jakimi borykają się tłumacze pracujący z językami specjalistycznymi (szczególnie w przypadku angielsko-hiszpańskiej pary językowej (zob. na przykład, B. Gutiérrez, 1998: 265) w przypadku tekstów naukowo-informacyjnych. Te problemy często doprowadzają do degradacji języka hiszpańskiego „merced a las malas traducciones que traen consigo la introducción indiscriminada de palabras extrañas, sobre todo anglicismos” (B. Gutiérrez, 2002: 1). Nikt jednak nie kojarzy możliwych rozwiązań tych problemów z występowaniem neutralnej odmiany języka, która a priori jest rozumiana jako powiązana z językiem standardowym.

W wywiadzie z tłumaczem C. Márquez, F. Navarro stwierdził, że „la cuestión del español de España y los españoles de América es, en efecto, insoslayable para los traductores y redactores médicos de ámbito internacional, que en esta época mundializada somos casi todos” (2006: 18). Są więc powody, aby rozważyć, jedynie hipotetycznie, potrzebę neutralnej odmiany języka hiszpańskiego w tłumaczeniach specjalistycznych tekstów medycznych (czy mają one charakter popularno-informacyjny, czy nie). Ta potrzeba była już w rzeczywistości rozważana dla języka angielskiego oraz przybiera formę obronną jako angielski globalny. Według Rubensa (2001: 33):

W idealnym świecie wszystkie techniczne i naukowe dokumenty, które nie są sporządzane w angielskim kontrolowanym, byłyby sporządzane w angielskim globalnym, ponieważ jest językiem precyzyjnym, spójnym, jednoznacznym oraz wybitnie czytelnym – zawiera więc cechy przynoszące korzyść wszystkim czytelnikom.
Ponadto, jak widzimy, przykład medycyny jest raczej heterodoksyjny, ponieważ ukazuje cechy, które wskazują rozważenie potrzeby neutralnej wersji dużo bardziej niż w przypadku innych dziedzin specjalistycznych.

a. Ponieważ granica pomiędzy językiem powszechnym i specjalistycznym nie jest jasna. Zatem, według Cabré (1993: 168): “Intentar establecer una frontera nítida entre las lenguas de especialidad y la lengua común es una tarea imposible”7. Jedyną cechą, która jest wspólna dla języków specjalistycznych i języka ogólnego, jest używanie odmian językowych i dlatego zawierają one różne przejawy dialektyczne i rejestry, co powinniśmy dostrzec. Niektórzy autorzy mówią faktycznie o języku ogólnym i języku specjalistycznym jako tworzącym część kontinuum. Stopień specjalizacji tekstu (który jest czasami określany przez jego funkcję – bardziej informatywny, bardziej popularny, bardziej przekonujący itd.) określa jego położenie na tym kontinuum. Aspekt ten jest bardzo wyraźnie widoczny w języku medycznym, o czym powinniśmy się przekonać poniżej. Na przykład czy informujące o danym leku ulotki, sporządzane dla pacjenta/konsumenta oraz jego techniczne parametry, które są skierowane do osób pracujących w lecznictwie, w obu przypadkach są tekstami specjalistycznymi? Wydawałoby się, że odpowiedź brzmi „tak”. Ale czy pracownia farmaceutyczna sporządza oba teksty w ten sam sposób? Odpowiedź wydaje się zdecydowanie negatywna (w tej sprawie, zob. J. García Palacios, 2001 i 2004).

b. Gdyż występują dodatkowo gatunki medyczne, które są używane do celów popularyzujących i systematycznie wykorzystują słownictwo oraz struktury zaczerpnięte z języka powszechnego (np. gatunki medyczne dostarczające informacji dla pacjenta lub podczas kampanii prewencyjnych).

c. Na koniec, z uwagi na to, że występowanie neutralnej powszechnej odmiany, co zostało uznane przez cały świat hiszpańskojęzyczny, zapobiegłoby problemom powstałym z przeobrażenia się niepoprawnych wariantów, takich jak Spanglish, w bardziej powszechne gatunki używane do rozpowszechniania badań medycznych na hiszpańskojęzycznych rynkach Stanów Zjednoczonych i Ameryki Południowej i które jedynie pomagają w tworzeniu większego zamętu w tekstach popularno-informacyjnych na tym polu specjalistycznym.