Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Często mity dotyczące kultury zawierają w sobie faktyczną wiedzę prehistoryczną i historyczną. Związek greckiego boga Hermesa z tłumaczeniem może być uznany za przykład tego zjawiska.

Należy zwrócić uwagę na to, jak międzynarodowa i międzykulturowa jest postać boga-naciągacza i jak wiele wzmianek na jego temat można znaleźć w światowej mitologii.

W starożytnym Egipcie Hermes znany był jako Tot, jednak jak zauważa Lewis Hyde w swojej książce pt. „Oszust rządzi światem", można go również odnaleźć w afrykańskim bogu Eszu, w rdzennej kulturze amerykańskiej - w Kojocie lub Kruku, w nordyckim bogu Loki, w hinduizmie - w małym Krisznie, a nawet w chińskim Królu Małp (jako przykład służy opowieść o bogu zainspirowanym podróżami prawdziwego tłumacza, Xuanzang, żyjącego w VII wieku, upamiętnionego w pochodzącej z dynastii Ming powieści pt. „ Podróż na zachód")4.

Przyjrzyjmy się łacińskiemu odpowiednikowi słów „tłumacz pisemny" i „tłumacz ustny". Na pierwszy rzut oka wydaje się znajome: interpres. Jednak, kiedy przeanalizujemy definicje zaproponowane przez Charltona Lewisa w „Podstawowym słowniku języka łacińskiego" odkryjemy analogię z omówionym wcześniej hermeneus:

interpres:

[pochodzący od inter, oznaczającego „pomiędzy" i od pres - formy czasownika prehendo, prendo, oznaczającego złapać, zawierać, chwytać, brać. Tłumaczenie dosłowne: złapany pomiędzy]

człowiek pośrodku

mediator

broker/ pośrednik

negocjator

interpres divum

posłaniec

Merkury

wyjaśniający

odkrywca

tłumacz pisemny

tłumacz ustny5

Merkury jest oczywiście rzymskim odpowiednikiem Hermesa, a większość z definicji greckiego słowa powtarza się w definicjach łacińskich (z wyjątkiem „pośrednika matrymonialnego"; być może ten zwyczaj wymarł wraz z końcem czasów rzymskich).

Ostatnie słowo oznaczające „ tłumacza ustnego", które przeanalizujemy, jest jednym z najbardziej starożytnych i było używane w różnych formach przez ostatnie pięć tysięcy lat i nadal istnieje w języku angielskim.