Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Ale dość moich żalów. Dziedzina historii translacji, jak się Państwo przekonają, jest tak bogata i ekscytująca, że nie można jej postrzegać inaczej niż jako rzeczywistą historię świata, zarówno duchowy, jak i naukowy rozwój całego rodzaju ludzkiego. A tą dziedziną nie może prawdopodobnie zajmować się nikt inny niż ktoś o ogólnym wykształceniu, jako że badania nad nią są równie wzniosłe jak badania nad historią Wszystkiego.

Poniższy tekst jest zbiorem głównych zagadnień zaczerpniętych ze swobodnej prezentacji opartej na notatkach i slajdach. Jeśli przy jakimś slajdzie nie ma ilustracji, oznacza to, że zawartość slajdu to cytat podany niżej w tekście.

Cytat wyświetlony na slajdzie umożliwia słuchaczom jego zobaczenie i swobodną analizę. Celem tego jest próba rozwiązania problemu, z którym borykał się pewien słynny filozof-językoznawca, Ludwig Wittgenstein:

„Martwi nas, że myśl zawarta w zdaniu nie ma tak naprawdę miejsca w żadnym momencie. Postrzegamy ją jako informację, którą chcemy przekazać, a nigdy nam się to w pełni nie udaje; jak tylko pojawia się jedna jej część, druga znika".(Notatka 1.)

Drodzy Profesorowie, Szanowni Tłumacze, Panie i Panowie,

to już siódmy raz w okresie niewiele ponad dziesięciu lat, kiedy próbuję opowiedzieć o historii translacji. Mam nadzieję, że idzie mi to coraz lepiej, ponieważ jestem świadomy tego, jak obszerny jest to temat.

Moja pierwsza próba miała miejsce około 1993 r., kiedy to zacząłem pracę nad stworzeniem czegoś, co w moich marzeniach miało być wystawą na temat tłumaczenia pisemnego i ustnego zatytułowaną „Translation and Translators - The Binding Force of World Civilization" [„Tłumaczenie i tłumacze - wiążąca siła cywilizacji" - przyp. tłum], a co jednak do tej pory nie zostało zrealizowane. Na wystawie tej miało się znajdować 45 stanowisk zajmujących powierzchnię około 400 m2. Kilka z tych stanowisk miałoby charakter historyczny, a na jednym wyświetlane byłyby słynne cytaty dotyczące tłumaczenia. Ten drugi pomysł rozwinąłem do oddzielnego projektu w tej dziedzinie.

Może niektórzy z Państwa mieli okazję go zobaczyć na konferencji w Mexico City w 2000 r. w ramach targów Jordanas Ieromianas. Potem zebrałem wszystkie te cytaty, dołączyłem do nich inne materiały i stworzyłem z tego wykład o historii translacji, który następnie wygłaszałem w ramach Translation Studies Program na uniwersytecie w Nowym Jorku w latach 1997-2000.

Wykład nosił tytuł „A practical View Of Translation History" [„Praktyczne spojrzenie na historię translacji" - przyp. tłum.] i planowo miał trwać trzy godziny, ale czasami przeciągał się nawet do czterech.

W międzyczasie napisałem dwa artykuły na temat różnych aspektów tego tematu dla „ATA Chronicle" [1], których kopie, mam nadzieję, Państwo otrzymali, oraz jeszcze jedną pracę, której używałem podczas wykładów na uniwersytecie w Nowym Jorku zatytułowaną „Recurrent Ideas about Translation Over Last 2500 Years" [„Powtarzające się idee na temat historii translacji na przełomie ostatnich 2500 lat" - przyp.tłum.].

[1] "ATA Chronicle" - miesięcznik wydawany przez ATA (American Translators Association - Stowarzyszenie Tłumaczy Amerykańskich).