Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Venuti wierzy, że egzotyzacja tłumaczenia jest o tyle bardzo pożądana, o ile ma na celu oparcie się dominującym wartościom kulturowym języka docelowego i zaznaczenie lingwistycznej i kulturowej odmienności obcego tekstu. Jest to zaplanowana kulturowa interwencja wymierzona przeciwko hegemonii anglojęzycznych krajów i nierównej wymianie kulturowej. Egzotyzacja tłumaczenia w angielskim może być formą oporu przeciwko etnocentryzmowi, rasizmowi, narcyzmowi i imperializmowi w interesie demokratycznych geopolitycznych stosunków (20). Venuti popiera i stosuje strategię tłumaczeniowego oporu, pojęcia równoznacznego z egzotyzacją, ponieważ zakłada ona dostrzeganie obcości w innych kulturach, dążenie do różnorodności, uwypuklenie lingwistycznych i kulturowych różnic tekstu źródłowego oraz zmianę hierarchii wartości języka docelowego (309).

Te dwa powody są ze sobą związane, ponieważ „uznanie niewidzialności tłumacza jest zarazem krytyką obecnej sytuacji i wyrażeniem nadziei, iż przyszłość będzie bardziej przyjazna dla zmian, które tłumacz stara się wprowadzać”.   (313)

W ostatniej dekadzie większość uczestników chińskiej debaty skłaniała się ku yihua.  Jednakże uczestnicy amerykańscy są innego zdania. Dla nich „znaczenie yihua leży w trzech aspektach: przyspieszaniu komunikacji kulturowej i zwiększaniu wiedzy czytelnika o obcej kulturze, zaspokajaniu estetycznych oczekiwań docelowego czytelnika i korzystaniu z rozwoju języka chińskiego (Sun Zili, 2003:49-50)”. Te powody nie różnią się znacznie od argumentów przemawiających za dosłownym tłumaczeniem.     

 W odróżnieniu od Venutiego, który kieruje się głównie kwestionowaniem hegemonii anglo-
-amerykańskiej kultury i polepszeniem statusu tłumacza, chińscy badacze opowiadają się za yihua, by pokazać swój entuzjazm wobec czerpania wiedzy z innych kultur, szczególnie zachodnich.

Wielu ludzi w Chinach uważa, że strategia „najpierw egzotyzacja, później udomowienie” powinna być stosowana przy angielsko-chińskich tłumaczeniach (Sun Zhili, 2003:48), a przy przekładach z chińskiego na angielski „udomowienie powinno być stosowane jak najczęściej” (Xu Jianping, 2002:36).    

Ostatnio większość chińskich badaczy używa słów „domesticating” (udomowienie) i „foreignizing” (egzotyzacja), tłumacząc guihua/yihua na angielski, a niektórzy w dyskusjach powołują się na Venutiego (1995).  Należy pamiętać, że jak najszersze udomowienie w tłumaczeniach na angielski i stosowanie strategii egzotyzacji w angielsko-chińskich tłumaczeniach może się okazać dokładnie tym, przeciwko czemu opowiada się Venuti.     Nie należy korzystać z pojęć Venutiego i zapominać kontekstu ich użycia i celu, jakiemu służą.

Kontekst odgrywa znaczącą rolę w ustaleniu i uzasadnieniu obranych strategii translacji. Przykładowo, archaizacja uważana jest za guihua lub udomowienie w chińskich dyskusjach, ale u Venutiego znamionuje egzotyzację. Dla niego archaizacja wynika z oddalenia w czasie, co nie jest do końca prawdą w przypadku chińskich tłumaczeń. Biorąc pod uwagę, że klasyczny dialekt jest faktycznie czystym językiem chińskim, podczas gdy współczesny chiński zawiera europejskie naleciałości, użycie archaizacji w chińskich tłumaczeniach oznacza powrót do tradycyjnych wartości, czyli udomowienie.