Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Wreszcie yihua oznacza bliskie trzymanie się cech lingwistycznych i kulturowych tekstu źródłowego. Egzotyzacja także wymaga użycia niestandardowego języka docelowego, jak wyjaśnia Venuti w e-mailu1 do chińskiego studenta podyplomowego Ma Jia (Eddie) z 2 grudnia  2002.

W swym liście Venuti podkreśla, że egzotyzacja może przybierać wiele różnych form.  Jedną z nich jest bliskie trzymanie się tekstu źródłowego, inną zachowanie znaczników kulturowych.  Jednakże najbardziej stanowczą drogą może być stworzenie odmiany istniejącego standardowego dialektu języka adresata. Odmiana jest rozumiana jako regionalne i społeczne dialekty, archaizmy, żargony, terminy techniczne, stylistyczne innowacje i neologizmy, środki artystycznego wyrazu, jak metafory. Można to także osiągnąć poprzez wybór obcego tekstu do tłumaczenia płynnego lub standardowym dialektem.  

Innymi słowy, dla Venutiego egzotyzacja oznacza wybór obcego tekstu, który jest marginalny w kulturze docelowej i przetłumaczenie go tak, by był płynny (podobnie jak guihua); lub wybór tekstu obcego, który jest klasykiem w kulturze docelowej i przetłumaczenie go z użyciem marginalnego dyskursu. Dyskurs marginalny zakłada trzymanie się formy języka źródłowego i zachowanie elementów kultury źródłowej (podobnie jak yihua) oraz stosowanie niestandardowego języka docelowego. Przeciwieństwo jest charakterystyczne dla udomawiania.

Powyższe porównanie ukazuje, że o ile udomawianie/egzotyzacja koncentrują się na tym, czy tłumaczenie kwestionuje wartości kultury docelowej, czy też odbiega od nich, o tyle guihua i yihua są skupione na zachowaniu/usunięciu cech języka/kultury źródłowej. Pierwsze pojęcie zakłada wybór tekstu do tłumaczenia, a drugie odnosi się do czynności tłumaczeniowej samej w sobie.  Obie pary pojęć zachodzą na siebie, lecz nie są tożsame.

3. Różne konteksty i cele użycia.

Venuti mówi wyłącznie o tłumaczeniu dzieł literackich na angielski. Sprzeciwia się udomawianiu tłumaczeń wewnątrz kultur anglo-amerykańskich. Spowodowane jest to faktem, że ta strategia skutkuje przejrzystymi i płynnymi tłumaczeniami, które prowadzą do niewidzialności tłumacza. Przejrzystość zaciera jego pracę, przyczyniając się do kulturowej marginalizacji i ekonomicznej eksploatacji tłumaczy języka angielskiego. Venuti (1995:17) stwierdził, że motywem przewodnim The Translator’s Invisibility jest „uczynienie tłumacza bardziej widocznym, by oprzeć się i zmienić warunki, na jakich teoretyzuje się na temat tłumaczeń i praktykuje się je, szczególnie w krajach anglojęzycznych”. Jest to także temat innej książki Venutiego (1998) – The Scandals of Translation.

Kolejny z powodów jest związany z respektem, jaki czuje wobec innych kultur oraz z walką o równość kulturową. Dla Venutiego (1995:306) tłumaczenie wymaga poszukiwania podobieństw pomiędzy językami i kulturami, gdyż oznacza to ciągłą konfrontację z różnicami.  Celem nie może i nie powinno być całkowite zatarcie tych różnic.  Tłumaczenie musi być miejscem, w którym pojawia się inna kultura, a czytelnik poznaje fragment kulturowej inności. Powszechne występowanie płynnego udomowienia wsparło rozwój kultur brytyjskiej i amerykańskiej, które są „agresywnie jednojęzyczne, zamknięte na to, co obce, przyzwyczajone do płynnych tłumaczeń, które ukrycie wyposażają obce teksty w anglo-języczne wartości i dostarczają czytelnikom narcystycznych doświadczeń dostrzegania tylko swojej kultury w kulturach innych (15)”.