Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Tłumaczenie, którego początki sięgają Wieży Babel (Finlay, 1971:17), określane jest jako „bilingwalny, mediacyjny proces komunikacji, mający z reguły na celu produkcję tekstu w języku docelowym, stanowiącego funkcjonalny ekwiwalent tekstu w języku źródłowym” (Reiss, 1971:161). Zastanawiając się nad definicją tłumaczenia, Brislin (1976:1) zauważa:

To ogólne pojęcie odnosi się do transferu myśli i idei z jednego języka (źródłowego) do drugiego (docelowego), czy to w formie pisanej, czy mówionej, bez względu na fakt, czy języki posiadają własną ortografię, czy nie wypracowały takich reguł. Nie jest istotne także, czy obydwa języki lub tylko jeden z nich opierają się na systemie znaków, jak język migowy dla osób niesłyszących.

W podobny sposób Pinhhuck (1977:38) definiuje tłumaczenie jako „proces szukania ekwiwalentu w języku docelowym dla danego wyrażenia w języku źródłowym”. Ponadto Wilss (1982:3) wskazuje:

Tłumaczenie jest procesem transferu, który ma na celu przekształcenie tekstu pisanego w języku źródłowym na optymalnie ekwiwalentny tekst w języku docelowym. Proces ten wymaga syntaktycznego, semantycznego oraz pragmatycznego zrozumienia, a także analitycznego podejścia do języka źródłowego.

Nida (1984:83) zauważa: „tłumaczenie polega na stwarzaniu na nowo w języku docelowym najbliższego naturalnego ekwiwalentu wiadomości w języku źródłowym, zarówno w kategoriach znaczenia, jak i w kategoriach stylu”. Bell (1991:8) również wskazuje, że tłumaczenie zawiera w sobie transfer znaczeniowy tekstu w jednym języku do tekstu w drugim języku.

Spivak (1992) interpretuje tłumaczenie jako „najintymniejszy akt czytania” (398), a „jeżeli tłumacz nie zasłużył, aby stać się intymnym czytelnikiem, nie może wtedy należycie poddać się tekstowi; nie jest w stanie odpowiedzieć na wyjątkowe wezwanie tekstu” (400). Bassnett (1994) twierdzi, że istota tłumaczenia sprowadza się do przełożenia tekstu wyjściowego na tekst końcowy „tak, aby zapewnić 1) możliwie podobne znaczenie powierzchniowe obydwu tekstów oraz 2) aby struktura tekstu wyjściowego została zachowana w sposób jak najwierniejszy, który jednak nie narusza struktury tekstu końcowego” (2).

Robinson (1997:49), widząc w tłumaczu osobę uczącą się, przyjmuje, że „tłumaczenie jest czynnością inteligentną, na którą składają się złożone procesy świadomego i nieświadomego uczenia się”. Twierdzi, że „tłumaczenie jest czynnością inteligentną, która wymaga umiejętności kreatywnego rozwiązywania problemów w warunkach społeczno-kulturalnych, powieści i tekstu”  (51).

Hatim i Mason (1997:1) interpretują tłumaczenie jako „akt komunikacji, który pokonuje granice kulturowe i językowe, aby przekazać inny akt komunikacji”. Według Huberta (1998:1) w większości przypadków „tłumaczenie należy rozumieć jako proces, w którym wiadomość wyrażona w danym języku źródłowym zostaje przetworzona pod względem językowym tak, aby była zrozumiała dla odbiorców w języku docelowym”. Innego zdania jest Nogueira (1998:1), który utrzymuje, że „tłumaczenie to działalność usługowa”. Hatim i Mason (1990:1) zaznaczają jednak: „przekład  jest pomocnym narzędziem w badaniach nad rolą języka w życiu społecznym”.

Tłumaczenie może być postrzegane jako „proces zapewnienia ekwiwalencji pomiędzy tekstem wyjściowym a tekstem końcowym” (Sa'edi, 2004:242), który zmierza do umożliwienia „zrozumienia tekstu odbiorcom w ich własnym języku oraz do wywołania takiego samego efektu jak tekst oryginalny”(Galibert, 2004:1).