Czytelnia / Teoria tłumaczenia

4. „كلام حلو"(عا)” [kalam hulu (col.)] Dosł.: „Słodka mowa”: „Przyjemna mowa”. Metafora ta utożsamia mowę ze słodyczą, w znaczeniu smaku bardziej niż substancji (należy zauważyć, że arabskie wyrażenie „słodka mowa” różni się od takiego samego wyrażenia w języku angielskim, które ma negatywne zabarwienie i oznacza brak szczerości i hipokryzję; więcej o tym znaczeniu przy wyrażeniu „słodki język” w rozdziale znajdującym się poniżej, poświęconym negatywnym wyrażeniom związanym z mową). Może się ono odnosić do wyboru przychylnych, korzystnych słów i wyrażeń, takich jak kolokacje, figury retoryczne, utarte wyrażenia i przysłowia. W konsekwencji, z pewnością implikuje ono przyjemny komunikat. Tak więc mowa jest bardzo chwalona, ale tylko dobra i przyjemna.

 

Inne podobne wyrażenia to „كلام جميل” [kalaam jameel] Dosł.: „Piękna mowa”: „Przyjemna mowa”, które koncentrują się na przyjemnej części mowy i na pomyślnej wiadomości „كلام معقول” [kalaam ma'qool] Dosł.: „Rozsądna/racjonalna mowa”: „Mądra/dobra mowa”, która koncentruje sięna elokwencji;„حسن الخطاب” [husnu l-khitaab] Dosłownie: „Piękno mowy”: „Czarująca retoryka,” koncentrujące się na retorycznych, estetycznych aspektach mowy.

 

Z punktu widzenia przekładu, wszystkie te wyrażenia posiadają swoje ekwiwalenty znaczeniowe. Problematyczne może być tylko ostatnie z nich, które w języku angielskim ma wydźwięk tautologiczny (słowo „retoryczny” implikuje słowo „czarujący”), jednak tłumaczenie to jest względnie dobre i wierne oryginałowi.

 

5. „كلامك على العين والراس”(عا) [kalaamak; 'ala l-ayn war-raas (col.)] Dosł.: „Twojamowa jest w moim oku i głowie”: „Darzę twoją opinię wielkim szacunkiem”. Wyrażenie to ma charakter symboliczny i wyraża szacunek, zgodę, posłuszeństwo, uległość i całkowitą aprobatę ze strony mówiącego. Jest to swojego rodzaju natychmiastowa reakcja na wyrażoną opinię, rada, prośba, wskazówka itp. Odnosi się wyłącznie dokomunikatu zdania.Mimo że wyrażenie to wyraża aprobatę, nie implikuje ono całkowitej zgody: może pojawiać się po nim kontrastowe stwierdzenie, zazwyczaj zaczynające się od słowa „ale”, aby sprzeciwić się temu, co zostało powiedziane.

 

Wybór słów „oko” i „głowa” ma podstawy społeczno-kulturowe, te części ciała cieszą się ogromnym szacunkiem, być może dlatego, że są położone najwyżej i są najważniejszymi i najbardziej wrażliwymi organami ludzkiego ciała; stąd popularne wyrażenie kolokwialne: „على عيني/من عيني هذه قبل هذه/من عيوني”(عا) ['alaa 'ayni/min 'ayni haathihi qabla haathihi/min uyooni (col.)] „OK/Z przyjemnością”;

 

 

 

على راسي(من فوق)/أمرك على راسي”(عا) [ala raasi (min fouq)/amrak 'alaa raasi (col.)] „OK/Tak, proszę Pana/Z ogromną przyjemnością”. Wyrażenie zawierające przynajmniej jedno słowo „oko” albo „głowa” implikuje aprobatę i uległość; dlatego jeśli dwa wyrazy występują w tym samym zdaniu jako homologi - tak jak w tym przypadku - stają się one wyraźniejsze ze stylistycznego punktu widzenia.

 

Przekłady angielskie są pragmatyczne i swobodne, skupiają się na znaczeniu i efekcie wywołanym przez komunikat, kosztem dosłownego tłumaczenia, które jeśli zostałoby zastosowane, byłoby śmieszne i odpychające.

 

6. „كلام رجال"(عا)” [kalaam rjaal (col.)] Dosł.: „Mowa mężczyzny”: „Odpowiedzialne słowo”, "Słowo honoru". Wyrażenie to może być zarówno komentarzem czyjegoś stwierdzenia, jak i potwierdzeniem słów osoby mówiącej. Oznacza ono poważną opinię, słowo dane przezkonkretną osobę, często (lecz nie zawsze) jest to mężczyzna. Wyrażenie to stanowi swego rodzaju przysięgę albo przyrzeczenie złożone drugiej osobie, zapewniające, że się z kimś na pewno spotkamy. Tak więc słowo „mężczyzna” symbolizuje odwagę, odpowiedzialność, honor, uczciwość, stanowczość i wierność. Symbol ten jest powszechny w angielskim języku i kulturze, np. w sztuce Szekspira Lady Makbet pyta swojego przestraszonego i wahającego się męża „Czy jesteś mężczyzną?”(Akt III, Scena 4:58) sugerując, że uważa swojego Makbeta za tchórza i słabego człowieka. Tym samym wyrażenie, które stanowi dokładne przeciwieństwo to „كلام نسوان” [kalaam nswaan (col.)] dosłownie: „Babskie gadanie”. Wywołuje ono przeciwne konotacje. Być może wyrażenie to było aktualne w czasach Szekspira, ale nie dzisiaj!

 

Tłumaczenie w języku docelowym stanowi funkcjonalny ekwiwalent oryginału, tzn. odzwierciedla jego funkcję bardziej niż sens dosłowny. Poza tym, „słowo honoru” to bardzo powszechna kolokacja.