Czytelnia / Teoria tłumaczenia

7. „صمت مُطْبِق” [samton mutbeq] Dosł.: „Ostateczna cisza”: „Absolutna cisza”, „Kompletna cisza” „Ogrom ciszy”.Metafora ta przywodzi na myśl martwą osobę. Przejaskrawienie to ma na celu ukazanie psychologicznego i/lub umysłowego stanu głębokiego myślenia, kontemplacji, całkowitej beztroski czy też niezadowolenia, z których ostatnie jest dominujące. Zdanie to doskonale obrazuje idealną ciszę, wywracając tym samym do góry nogami obecny w oryginale obraz. Milczenie nie jest tu opisane jako coś wewnętrznego, wypływającego z wnętrza człowieka, lecz jako zjawisko narzucone z zewnątrz w postaci kostiumu odpornego na mowę. Jest to swojego rodzaju wyrażenie używane zazwyczaj w kontekście bierności i/lub zamieszania, jak również zdziwienia ze strony słuchacza.

 

Angielski przekład pochodzi z przykładu oryginalnych metafor Newmarka :„Ogrom przymusowej ciszy został zrzucony na Pana Eaton” (1988: 113), gdzie słowo „zrzucać” wskazuje na obraz omawiany powyżej. Jednak „absolutne milczenie” to również dobra wersja.

 

8. „ما نبس ببنت شفة” [maa nabasa bibinti shafah] Dosł.: „Ani jedna córka nie wydobyła się z jego ust”, „Zasznurował sobie usta”, „Milczał jak grób”, „Trzymał język za zębami”. „Córka ust” jest metaforą oznaczającą „słowo”. Jest to przejaskrawienie mające na celu podkreślenie stanu absolutnego milczenia osoby, która nie mówi ani słowa. Również wyraz „szeptać” podkreśla jej całkowite milczenie i to, że osoba ta nie otworzyła nawet ust, aby wymówić chociaż pojedyncze słowo lub wydać z siebie jakikolwiek dźwięk. „Córka ust” uzupełnia obraz osoby, która nawet nie szepcze, a co dopiero wymawia słowa. Kontekst tego wyrażenia ma pozytywny charakter, chwali ono człowieka za zachowanie całkowitego milczenia i broni przed tym, by nie powiedział byle czego.Arabskie słowo „bint -córka” może być zrozumiane również jako aluzja do dwuwargowej głoski „k”, która powstaje jako pierwsza, przy zamkniętych ustach, podczas wymawiania tego słowa. Można to zrozumieć, ćwicząc jego wymowę, zamykając usta i otwierając je minimalnie na środku, tak aby wymówić głoskę „k”. Nie poczujemy wtedy prawie wcale, że wydaliśmy z siebie jakikolwiek dźwięk, co sugeruje arabskie słowo „bint- córka”. Na uwagę zasługuje również ostatnia sylaba słowa „shafah”. Zbitkę dźwięków „fah” można wydać z siebie w najprostszy, najkrótszy sposób, poprzez samo otwarcie ust.

 

Jeżeli chodzi o angielskie tłumaczenie, trzy dostępne wersje są zadowalające. Pierwsza z nich jest najbliższa oryginałowi arabskiemu, jeśli chodzi o występującą w nim alegorię.Arabskie wyrażenie oznacza dokładnie, że ktoś ma całkiem zaszyte usta, co jest również wyrażone w innym nieformalnym zdaniu arabskim, „خيَّط فمه” [khayat famah]: „Zaszył sobie usta”, „Zaszyto mu usta.” Niemniej jednak, istnieją dwie różnice pomiędzy oryginałem a tłumaczeniem: pierwsza z nich dotyczy braku fonologicznego efektu w przekładzie angielskim, który jest obecny w wersji arabskiej; druga odnosi się do zastosowania dwóch różniących się kulturowo obrazów alegorii, które jednak wywołują takie same konotacje i wywierają taki sam efekt.

 

9.„بيعنا سكوتك!”(عا) [bee'na skootak (col.)] Dosł.: „Sprzedaj nam swoje milczenie!”: „Milcz dalej”, „Zamilcz!”. Jest to znane wyrażenie kolokwialne, które może być mylące, przede wszystkim dlatego, że można zadać sobie pytanie, jak ktoś może sprzedać własne milczenie? Poza tym, skąd można wiedzieć, że ma ono na celu powstrzymanie kogoś od mówienia? Rozumie się je jako pośredni i niegrzeczny sposób nagłego przerwania rozmowy. W rzeczywistości, wyrażenie to oznacza, że milczenie jest wartością cenną, podczas gdy mowa nie. Dlatego też osobie tej radzi się, aby przestała mówić, jako że mowa nie ma żadnej wartości, i zamilkła, ponieważ milczenie jest tak cenne, że ludzie są gotowi je kupić. Z całą pewnością nikt nie zapłaciłby za nie ani centa, jednak sformułowanie to jest pośrednim sposobem, żeby poprosić osobę mówiącą o przerwanie rozmowy, szczególnie wtedy, gdy wygłaszane przez nią poglądy nie są dla nas interesujące. Po raz kolejny chodzi o to, żeby przekonać ludzi do milczenia. Istotną cechą tego zdania jest sarkastyczna konotacja, gdyż tak naprawdę nikt nie sprzedaje ani nie kupuje milczenia, chyba że ironicznie. Opadająca i rosnąca intonacja tego pytania pomaga nam zrozumieć jego sens.