Czytelnia / Teoria tłumaczenia

Z punktu widzenia syntaktyczno-stylistycznego, słowo „rubba” sugeruje pewność bardziej niż prawdopodobieństwo, ponieważ wypowiedzenie go z pewnością wywoła jakiś efekt. Jednakże nieokreślona forma słowa „kalimaten” po raz kolejny wskazuje na określenie „czasami” a nie „zawsze” (patrz poprzedni przykład).

 

Czytając to wyrażenie i zatrzymując się kolejno na słowach: „kalimah” i „ni'mah”, odkrywamy ironię wynikającą z delikatnego rymu o niskiej intonacji i pełnej wymowie krtaniowej spółgłoski szczelinowej „h” (tak jak w ostatnim dźwięku „ah”), co wskazuje na coś, co wyparowało. I takie właśnie jest dokładne przesłanie tego zdania.

 

Wyrażenie to posiada dwa różne tłumaczenia na język angielski; pierwsze z nich jest dokładne i wierne, jednak zbyt długie i dosłowne, podczas gdy drugi przekład jest krótszy, bardziej angielski, ogólny i przekonujący, jednak dowolny i mniej specyficzny. Jednak żadne z tych tłumaczeń nie zachowało fonologicznego efektu występującego w oryginale.

 

6. „رب رأس حصيد لسان” [rubba raasen haseedu lissan] Dosł.: „Być może głowa stanowi cenę za przejęzyczenie”: „Przejęzyczenie może zabić człowieka”. Wyrażenie to mówi o bezpośrednim zagrożeniu, jakie niesie ze sobą wypowiedziane, nawet nieświadomie, słowo, za które człowiek ma zapłacić najwyższą cenę - życie. Jest to pośrednia rada, aby ludzie byli wyjątkowo ostrożni i potrafili milczeć. Ukazuje prostolinijny związek pomiędzy słowem (język) a życiem ludzkim (głowa), cena do zapłacenia jest tak wysoka, że człowiek powinien zawsze zastanowić się dwa razy, zanim coś powie, w pewnej sytuacji, w otoczeniu pewnych osób. Tworzy to związek pomiędzy językiem a głową, w którym głowa może przetrwać tylko wtedy, gdy język odpowiednio się zachowuje. Wyrażenie to ukazuje, jak poważne mogą być konsekwencje gadulstwa, tym samym podkreśla niezrównaną wartość milczenia. Spostrzeżenia te potwierdza użycie słowa „rubba” (które implikuje raczej pewność niż prawdopodobieństwo).

 

Dotyczy to takich powiedzeń i porzekadeł, jak:

 

لسانك حصانك إن صنته صانك وإن خنته خانك” [Lissanak hisaanak in suntahu saanak wa-in khuntahu khaanak] Dosł.: „Twój język jest jak koń: jeśli dbasz o niego, on zadba o ciebie, jeśli go zdradzisz, on zdradzi ciebie”: „Strzeż się swojego języka (jeśli nie trzymasz go za zębami)”;

 

الندم على السكوت خير من الندم على القول” [annadamu 'la s-sukootu khayron mina n-nadami 'ala l-qawl] Dosł.: „Lepiej żałować, że się milczało, niż że się coś powiedziało”: „Lepszy żal za milczenie niż za słowa”; „ما أوردني المهالك إلا أنت/لقد أوردتني المهالك” [maa awradani l-mahaalika illaa ant/laqad awradtani l-mahaalek] Dosł.: „Och, mój języku, tylko ty mnie zrujnowałeś”: „Zrujnowałeś mnie, mój języku!”; „وهل يكبُّ الناسَ على وجوههم في النار إلا حصائدُ ألسنتهم؟” [wahal dkubbu n-naasa alaa wujoohihem fi- n-naari illa hasaaedu alsinatihem]. Wyrażenia te są częścią tradycji proroka Muhammada (niech spoczywa w spokoju). Oznaczają one: „Ludzie zostają wrzuceni do ognia piekielnego głównie dlatego, że mają cięty język”. Ostatnie wyrażenie jest największym ostrzeżeniem przed możliwą tragiczną konsekwencją mówienia złych rzeczy.Poza tym sugeruje, że milczenie gwarantuje pozostanie po bezpiecznej stronie. Kolejne przysłowie proroka, które odzwierciedla to samo znaczenie, jest swojego rodzaju radą dla osoby wierzącej, aby mówiła tylko same dobre rzeczy, albo milczała: „فليقل خيراً أو ليصمت” [falyaqol khayran aw liyasmot].

 

Należy zwrócić uwagę, że wszystkie wyżej wymienione zdania i powiedzenia nie zachęcają do całkowitego i wiecznie trwającego milczenia. Ich główny komunikat brzmi: lepsze jest milczenie od gadulstwa, słuchanie od mówienia, należy zachować szczególną ostrożność, mówiąc coś i milczeć w chwilach krytycznych, w obecności pewnych ludzi.

 

Angielskie tłumaczenie tych wszystkich wyrażeń opiera się w głównej mierze na dosłownym i wiernym przekładzie ich znaczenia. Wyrażenie „Lepiej żałować milczenia niż wypowiedzi,” posiada strukturę najbliższą angielskim przysłowiom, gdyż naśladuje ono formę takich przysłów jak „lepiej późno niż wcale,” „lepiej dmuchać na zimne”itp., która jest bardziej przekonująca od formy tradycyjnej.