Czytelnia / Teoria tłumaczenia

1. „كلامْ كْبير"(عا)” [kalaam kbeer (col.)] Dosł.: „Duża mowa”: „Poważne/odpowiedzialne mówienie”. Zazwyczaj mówienie nie jest opisywane w języku arabskim jako duże albo małe (dwa wyrażenia angielskie „mała rozmowa” „lekka rozmowa” i „duża rozmowa”, są fałszywymi przyjaciółmi w arabskim, ponieważ mają całkowicie odmienne znaczenie i wzbudzają inne konotacje). Słowo „duży”, które w większości kolokacji ma charakter pozytywny, jest dwuznaczne. W tej sytuacji wydaje się mieć zabarwienie pozytywne będąc przymiotnikiem określającym „mowę”, jednak inaczej jest w przypadku jego konotacji. To znaczy, to alegoryczne wyrażenie wskazuje na poważne oświadczenie zwykłej osoby, która albo nie zna jego konotacji, albo nie posiada zdolności, aby być za nie odpowiedzialną i uzasadnić jego użycie. Wyrażenie to używane jest w kontekście krytyki, groźby, ośmieszenia albo zaskoczenia, ma więc charakter negatywny.

 

 

Ekwiwalencja funkcjonalna jest stosowana w tłumaczeniu, jeśli nie istnieje identyczne wyrażenie z takimi samymi konotacjami jak w oryginale, jednak w tym przypadku nie ma śladu dwuznaczności.

 

2. „اللسان مركب ذلول” [allisaanu markabon thaloolu] Dosł.: „Język jest jak posłuszna łódź”: „Język jest pod kontrolą właściciela”. Wydaje się, że zdanie to popiera mowę, ale umieszczone w kontekście ma charakter ostrzeżenia przed przejęzyczeniem. Łatwo jest posłużyć się językiem, aby wypowiedzieć obojętnie jakie słowo, jednak konsekwencje tego mogą być poważne. Dlatego też metafora ta implikuje tendencje języka do niedbałego, niepewnego i niekontrolowanego wypowiadania słów, nie patrząc na konsekwencje. Można użyć porównania do łódki płynącej po rwącej rzece, nad którą trudno utrzymać kontrolę. Ze stylistycznego punktu widzenia, porównanie to idealnie wyraża brak kontroli przypisywany językowi. Wyrażenie to jest więc pośrednim środkiem ostrożności przedsięwziętym dla ludzi, aby dbali o swój język i byli świadomi przejęzyczeń i niekontrolowanych słów.

 

Drugie znaczenie słowa „thalool” (posłuszny) może być odczytane w kontekście negatywnym i oznacza wtedy „upokarzający i obrażający człowieka”(pochodzi od słowa „thalla/thull” „upokorzyć/upokarzający”). Znaczenie to jest możliwe i zrozumiałe, jako że wynika ze stylu i kontekstu wyrażenia, który implikuje kłopoty spowodowane przejęzyczeniem.

 

W podobnym kontekście występują wyrażenia, które nakłaniają do dbania o swój język albo do zachowania ciszy (patrz powyżej wyrażenia związane z milczeniem).

 

Angielski przekład oddaje znaczenie, pomijając alegorię. Zazwyczaj ma to miejsce w ostateczności, jednak nie jest wcale takie złe.

 

3. „كلام فارغ/تافه” [kalaam faaregh/taafeh] Dosł.: „Pusta/trywialna rozmowa”: „Pusta/bezsensowna rozmowa”, „Bzdury”. Słowo „Faaregh” „pusty” częściej określa przedmioty materialne, takie jak garnki, torby, pomieszczenia i inne puste przestrzenie, niż rzeczy niematerialne, jak rozmowa. Wyrażenie to stwarza obraz pustki, aby podkreślić, że tego typu rozmowa jest nieinteresująca, małostkowa, bezsensowna, trywialna i stanowi stratę czasu, w szczególności dla adresata. To samo można powiedzieć o słowie „taafeh” „trywialny”, które wywołuje identyczne konotacje.Ze stylistycznego punktu widzenia jest to rzeczowe powszechne wyrażenie, które kategorycznie niszczy czyjąś rozmowę. Dwa słowa wystarczą, aby zniszczyć cała mowę. Są one znakomitym przykładem zmierzających do sedna: „خير الكلام ما قل ودل” [khayru l-kalaami maa qalla wadall], *** tak zwane kapsułki (słowa o obszernej aluzyjności). Mimo że ostatnie zdanie ma zabarwienie pozytywne (nie jest ono omawiane razem z wyrażeniami popierającymi mówienie, ponieważ nie zawiera alegorii), może odnosić się do dowolnego wyrażenia o zabarwieniu pozytywnym lub negatywnym, które jest wyraziste i uderza w samo sedno.