Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

 

Wstęp do tłumaczenia maszynowego

John Hutchins

tłum. Aleksandra Szpinda

 

Źródło: http://ourworld.compuserve.com/homepages/WJHutchins


STRESZCZENIE

Niniejszy rozdział wprowadza główne pojęcia i metody używane w systemie tłumaczeń mechanicznych od początku lat 50 XX wieku do około 1990 roku; opisuje on główne podejścia systemów opartych na zasadach (bezpośrednie, interlingua, transferowe, oparte na wiedzy), główne narzędzia tłumaczeniowe a także zawiera krótki rys historyczny (metody po 1990 roku opisane zostały w rozdziale 28.).

27.1. WPROWADZENIE

Termin tłumaczenie maszynowe (TM) odnosi się do skomputeryzowanych systemów odpowiedzialnych za tworzenie tłumaczeń z lub bez pomocy człowieka. Często wprowadza się podział na tłumaczenie mechaniczne z pomocą człowieka (HAMT) i tłumaczenie mechaniczne z pomocą maszyny (MAHT). To ostatnie zawiera komputerowe narzędzia tłumaczeniowe, które służą pomocą tłumaczom, zapewniając dostęp do słowników on-line, oddalonych terminologicznych baz danych, transmisji i odbioru tekstów, zasobów wcześniej przetłumaczonych tekstów (pamięci tłumaczeniowe) i zintegrowanych zasobów powszechnie znanych jako jednostki pracy tłumacza lub warsztat pracy tłumacza. Termin “tłumaczenie wspomagane komputerowo” (CAT) stosowany jest czasami jest do określania wszystkich wymienionych wyżej systemów tłumaczenia wspomaganego komputerowo.

W niniejszym rozdziale najpierw zajmiemy się głównymi metodami i problemami tłumaczenia maszynowego a następnie bardziej szczegółowo skupimy się na głównych cechach podejść opartych na zasadach używanych do końca lat 80-tych. Przedstawimy różne typy pomocy w pracy tłumacza rozwiniętych do 1990 roku a skończymy krótkim badaniem rozwoju TM i narzędzi tłumaczeniowych w perspektywie historycznej.

27.2. GŁÓWNE PODEJŚCIA I METODOLOGIE

Mimo że idealnym celem systemów TM może być tworzenie tłumaczenia o wysokiej jakości z pominięciem na każdym etapie ludzkiej interwencji , w praktyce jest to niemożliwe, chyba że w bardzo określonych sytuacjach (patrz niżej). W szczególności, jeśli celem użycia systemów TM jest stworzenie tłumaczenia o jakości pozwalającej na wydruk, porównywalny do przekładu tłumacza (człowieka), wersja końcowa musi być przeanalizowana (lub jak mówią osoby zajmujące się TM – przeedytowana). Warto wspomnieć, że w tym względzie TM nie różni się od wersji końcowej przedkładanej przez większość tłumaczy (ludzi), która przed oddaniem do druku sprawdzana jest przez drugiego tłumacza. Rodzaj popełnionych błędów przez systemy TM różni się jednak od tych popełnianych przez tłumaczy (ludzi) (niepoprawne przyimki, rodzajniki, zaimki, czasy gramatyczne, itd.). Jeśli przyczyną użycia systemów TM jest wyłącznie uzyskanie wiedzy o treści tekstu źródłowego, wersja końcowa nie musi być edytowana lub może zostać jedynie nieznacznie zmieniona.

Tak dzieje się w przypadku, kiedy wersja końcowa jest przeznaczona dla znających dany temat specjalistów. Nieedytowana wersja może służyć jako pierwsza wersja dla tłumacza (człowieka) jako tłumaczenie wstępne lub osobie z pewną znajomością języka docelowego, która potrzebuje zarys tłumaczenia do stworzenia oryginalnego tekstu.

Jakość tłumaczeń systemów TM może być ulepszona przez dostosowanie (edycję lub kontrolę) tekstu źródłowego. Jedną z opcji jest znaczenie tekstu źródłowego (pre-edycja) w celu zaznaczenia przedrostków, przyrostków, podziału słów, granic w zdaniach prostych i złożonych, kategorii gramatycznych (np. rozróżnienie rzeczownika convict od czasownika convict, które są homonimami). W zaawansowanych systemach częściej spotyka się kontrolę słownictwa i struktur gramatycznych w tekstach przedłożonych do tłumaczenia. Tym sposobem problem dwuznaczności i wyboru ekwiwalentów zostaje zmniejszony a w niektórych przypadkach zniwelowany.