Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

W powszechnym rozumieniu tłumaczenie dotyczy wiernego przekładu (oddającego zarówno treść, jak i styl oryginału), nie odróżniającego się od tekstu w języku źródłowym stworzonego prze dobrego tłumacza. Wszystko, co wykracza poza tą granice, nie będzie uznawane ze tłumaczenie. Z tego powodu w przypadku translacji automatycznej nie powinniśmy mówić o tłumaczeniu. W istocie, większość sprzedawców systemów TM podkreśla, że systemy te są raczej narzędziami pomocniczymi w tłumaczeniu tekstów, a przeznaczone do publikacji teksty przetłumaczone za pomocą takich systemów powinny zostać poprawione. Pomimo tego, byłoby dobrze, gdyby można było zastosować inne nazewnictwo. Pozostaje tylko pytanie: jakie?

Moim zdaniem, powinniśmy podkreślić funkcję komunikatywną tychże systemów i uznać je za instrumenty komunikacji dwu lub wielojęzykowej. Dla obecnych oraz przyszłych systemów proponuję nazwę instrumenty komunikacji międzyjęzykowej (lub translingwalnej). Uważam też, że powinniśmy położyć nacisk na badanie i rozwój narzędzi przeznaczonych do komunikacji między różnymi językami, wszędzie tam, gdzie są duże potrzeby i gdzie za pomocą różnych kryteriów będziemy oceniać, czy udało się osiągnąć postawiony cel.. Przydatność systemu bądź narzędzia ocenia się, biorąc pod uwagę skuteczność działania ich podstawowych funkcji. Jakie są zatem rodzaje systemów dostępnych dzisiaj i w nieodległej przyszłości?

  1. Tradycyjny system TM wyposażony w przetwarzanie wsadowe, gdzie jakość tekstu przetłumaczonego jest poprawiana poprzez kontrolowanie lub edytowanie tekstu przeznaczonego do tłumaczenia bądź korektę tekstu przetłumaczonego wykonaną przez człowieka. Stosowany w tłumaczeniu dokumentacji (najczęściej tekstów technicznych), które wymagają wiernego tłumaczenia, i w przypadku których korekta wykonana przez człowieka jest opłacalna z ekonomicznego punktu widzenia. Tekst wygenerowany przez system translacji automatycznej jest komputerową wersją testową tłumaczenia.
  2. Tradycyjne użycie komputerowych pomocy translacyjnych, obecnie stosowane przede wszystkim przez profesjonalnych użytkowników; przykłady: słowniki dwujęzyczne, moduły zarządzania terminologią, pamięć tłumaczenia, a w szczególności warsztat pracy tłumacza.
  3. Narzędzia asymilacji informacji/dokumentów w różnych językach (narzędzia asymilacji tekstu). Jest to tradycyjne zastosowanie systemów translacji automatycznej w pracy nadzorczej, używane również w celu filtrowania dokumentów oraz skanowania stron WWW.
  4. Narzędzia pomocnicze służące do tworzenia tekstów w innym języku. W szczególności:
    (a) systemy (lub pomoce) służące do wielojęzykowego kreowania dokumentów technicznych,
    (b) stosowanie systemów translacji automatycznej w tworzeniu wersji testowych dokumentów w innych językach (np. zastosowanie systemu Systran w Komisji Europejskiej),
    (c) oprogramowanie pomocne w sporządzaniu dokumentacji w języku obcym (np. pomoc japońskim autorom w sporządzeniu dokumentacji przygotowywanej na konferencję w języku angielskim).
  5. Narzędzia pomocne w wydobywaniu najistotniejszych informacji (stosowane wtedy, gdy celem jest uwydatnienie najważniejszych informacji, a nie całościowe tłumaczenie tekstu). Przykłady: tłumaczenie napisów telewizyjnych, komunikatów publicznych, policyjnych itp.
  6. Narzędzia ułatwiające międzyjęzykowy dostęp do informacji, stosowane do wyszukiwania danych i informacji w różnych językach. Do tego rodzaju narzędzi pomocniczych zaliczyć można międzyjęzykowe wyszukiwanie informacji, (międzyjęzykowe) przetwarzanie informacji czy (wielojęzykową) sumaryzację.
  7. Narzędzia wspierające wymianę międzyjęzykową. Można zaliczyć do nich tekst pisany: poczta elektroniczna, nieformalna korespondencja, wiadomości SMS itp. Mogą to być również teksty mówione: rozmowa telefoniczna (w określonych warunkach), rezerwacja miejsc hotelowych, tłumaczenie zwrotów militarnych, negocjacje biznesowe itp.