Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

2. Korpus w kształceniu tłumacza

W ostatnich latach badacze w zakresie studiów tłumaczeniowych często rekomendowali wprowadzanie analizy korpusów do kształcenia tłumaczy. Na przykład:

„Metodyka towarzysząca tworzeniu korpusów oraz uzyskiwaniu terminologii powinna być częścią programu nauczania (a nie dodatkiem) szczególnie wywierającą nacisk na używanie narzędzi wspomaganych komputerowo.” (Maia, 2003, str. 52).

„Wiedza dotycząca tego, jak tworzyć korpusy i ich używać jest podstawową częścią współczesnych umiejętności tłumaczenia, powinna być zatem brana pod uwagę w procesie kształcenia przyszłych profesjonalnych tłumaczy.” (Varantola, 2003, str. 56).

Mimo że narzędzi analizy korpusu powszechnie używano w badaniach, wygląda na to, że w kształceniu tłumaczy, przynajmniej w Finlandii, ich systematyczne stosowanie jako rzeczywistych pomocy translatorskich było jak dotąd raczej niedoceniane. Wydaje się również, że elektroniczne korpusy nie są powszechnie używane również przez praktykujących tłumaczy, być może dlatego, że nie mieli oni kontaktu z potencjalnymi narzędziami analizy podczas swojej edukacji lub też z powodu braku dostępu do gotowych korpusów dotyczących specjalistycznych dziedzin. Jääskeläinen i Mauranen (2004, strona 53) zaproponowali, że zajęcia dotyczące kompilowania i używania korpusów powinny być nie tylko włączone do kształcenia tłumaczy na poziomie licencjackim, ale również zaproponowane jako doskonalenie zawodowe dla tłumaczy praktykujących.

Mając na względzie powyższe informacje, wiosną 2004 roku zacząłem tworzyć korpus w języku angielskim na bazie broszury turystycznej, z zamiarem używania go w celu nauczania studentów, jak umiejętne wykorzystanie tekstu elektronicznego wraz z narzędziami analizy korpusu mogą pomóc zarówno początkującemu, jak i profesjonalnemu tłumaczowi w ulepszaniu jakości pracy i zwiększaniu produktywności, szczególnie w przypadku tłumaczenia tekstów fachowych na język obcy (w Finlandii wielu tłumaczy tekstów nieliterackich często przekłada na język obcy).

3. Korpus turystyczny

Było kilka powodów, dla których sporządzono korpus broszur turystycznych w języku docelowym. Po pierwsze, w Finlandii jest duże zapotrzebowanie na związane z tą branżą teksty, przetłumaczone z języka fińskiego na angielski, nie tylko do różnego rodzaju katalogów, ale również stron internetowych. Po drugie, mam duże doświadczenie w tej dziedzinie dzięki korektom pokaźnej ilości przekładów wielu profesjonalnych tłumaczy, oraz pewnej liczbie tekstów turystycznych tłumaczonych z języka fińskiego na angielski. Po trzecie, wiele drukowanych broszur, pojawiających się również w formacie PDF na stronach internetowych ich właścicieli, stosunkowo łatwo przekonwertować na zwykły format tekstowy wymagany przez narzędzia analizy korpusu. Ostatni, ale nie mniej ważny jest fakt, że studenci wydają się zainteresowani tą dziedzina - być może dlatego, że podróżowaniu i turystyce przypisuje się obecnie pewien prestiż lub też pojęcia z nią związane, w porównaniu z wieloma innymi specjalistycznymi dziedzinami, jawią się jako stosunkowo łatwe do zrozumienia nawet dla nowicjuszy.

Tłumaczenie broszur turystycznych może jednak wydawać się na pierwszy rzut oka zwodniczo proste. Na przykład uchwycenie właściwego stylu potwierdzające konwencje języka docelowego i kulturę oraz znalezienie spójnej i logicznej strategii przekładu nazw miejsc, kurortów oraz placówek, jak również swoistych dla danej kultury terminów, to tylko niektóre z trudności. W Finlandii można zauważyć jeszcze inny problem. Mimo to, że teksty źródłowe niektórych broszur powstają dla zagranicznych odbiorców, a nie Finów, jest to ten sam tekst, który służy jako źródło dla wersji obcojęzycznych. Treść niekoniecznie adresuje się do użytkowników zagranicznych i tym samym pojawiają się częste aluzje do informacji, które będą w pełni zrozumiane tylko przez Finów.