Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Na pierwszy rzut oka tłumaczenie prospektów turystycznych może się wydawać proste. Oddanie właściwego stylu, dostosowanie do konwencji języka docelowego i kultury, jak również szukanie spójnej i logicznej strategii tłumaczenia nazw miejscowości, kurortów oraz instytucji i terminów specyficznych dla danej kultury są tylko nielicznymi trudnościami, przed którymi staje tłumacz. W Finlandii problemem jest fakt, że chociaż teksty wyjściowe pojawiające się na prospektach są tworzone z myślą o zagranicznych odbiorcach, zostały najczęściej napisane najpierw dla czytelników fińskich i tekst fiński służy jako podstawa wersji w obcym języku. Treść niekoniecznie jest przystosowana do zagranicznego odbiorcy, dlatego pojawiają się często informacje, które bez wątpienia będą zrozumiane przez Finów, a przez obcokrajowców już nie.

Teksty z korpusu językowego terminów turystycznych zostały zaczerpnięte głównie z prospektów zamieszczonych w Internecie w formacie PDF. W wielu przypadkach konwertowanie ich do formatu tekstu otwartego (zwykłego) było całkiem proste, chociaż w większości trzeba było przeprowadzić staranną weryfikację, ponieważ podczas procesu konwertowania nagłówki, a niekiedy wręcz całe akapity często zmieniają pozycję w tekście. Zazwyczaj jest tak, że im bardziej zaawansowany i atrakcyjny prospekt, tym trudniej jest go przekształcić w format tekstowy.

Do września 2004 r. z pomocą stażysty utworzyłem korpus zawierający 670 000 słów. Istnieją różne typy korpusów i odmienne sposoby ich klasyfikacji. Korpus językowy tekstów turystycznych może być opisany jako bezznacznikowy jednojęzyczny korpus w języku docelowym. Zawiera on głównie teksty z prospektów z Wysp Brytyjskich i Ameryki Północnej, zwłaszcza z Kanady. Główną przyczyną, dlaczego podczas sporządzania korpusu użyto kanadyjskich prospektów był fakt, iż zawierają one opisy czynności często zamieszczanych w fińskich tekstach wyjściowych – np. wyprawy w rakietach śnieżnych, narciarstwo, jazda skuterem śnieżnym, wędrówki wśród dzikiej przyrody, które są rzadko przedstawiane na prospektach brytyjskich.

Nazwy plików zostały oznaczone jednym z następujących kodów: BI, CA, US, tak aby użytkownik mógł od razu rozpoznać, czy wynik konkordancji pochodzi z Wysp Brytyjskich, Kanady czy ze Stanów Zjednoczonych, co przedstawia ryc. 1.

 

4. Wykorzystanie Korpusu Językowego Tekstów Turystycznych

Podczas roku akademickiego 2004/2005 włączyłem wykorzystanie korpusu do moich zajęć translacyjnych. Studenci byli poinstruowani w zakresie używania zestawu narzędzi komputerowych do korpusowej analizy tekstu WordSmith Tools (Scott, 2004), zostali nauczeni różnych strategii do wykorzystywania korpusów językowych podczas tłumaczenia i otrzymali teksty z prospektów turystycznych jako zadanie translacyjne z fińskiego na angielski. Podane niżej przykłady ilustrują sposoby, dzięki którym byli w stanie wykorzystać korpus językowy tekstów turystycznych, aby poprawić jakość swoich tłumaczeń.

 

4.1 Kolokacja

Korpus okazał się przydatny w znajdowaniu informacji o kolokacjach, zwłaszcza przymiotników występujących wspólnie z rzeczownikami. Na przykład podczas tłumaczenia zdań zawierających rzeczownik rapids wyświetlacz konkordancji typu KWIC pokazuje bogatą gamę przymiotników do wyboru, co przedstawia ryc. 2.