Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Kluczowe znaczenie przy omawianiu TE dla Housa miał koncept jawnych oraz ukrytych przekładów. W przypadku tłumaczeń jawnych nie ma potrzeby odtwarzania oryginału, ponieważ w tekście TL jest zachowany klimat oryginału. Jawny przekład wywołuje efekt określany przez Nidę jako ekwiwalencja formalna. House utrzymywał, że „w przypadku jawnego przekładu tekst SL nie jest skierowany do odbiorców tekstu TL”(1977:194). Natomiast przekład ukryty oznacza „tworzenie tekstu, który jest funkcjonalnie równoważny z tekstem SL”(Mouse, 1977:194). Teoria Housa przypomina teorię Nidy i jest niepełna, ponieważ ogranicza się do form dychotomicznych.

Newmark zbadał koncept TE z perspektywy, która oscylowała „między przekładem dosłownym i wolnym, wiernym i pięknym, dokładnym i naturalnym, zależnym od tego, czy oczekiwano pozytywnego nastawienia od autora czy czytelnika, języka źródłowego czy języka docelowego”(1988:45). Wyjaśnił, że „w przekładach komunikatywnych próbuje się wywołać w czytelniku efekt zbliżony, na ile to możliwe, do wrażenia wywartego na czytelniku oryginału” oraz, że „w przekładzie semantycznym podjęta jest próba oddania dokładnego kontekstowego znaczenia oryginału, tak blisko, jak tylko pozwala semantyczna i syntaktyczna struktura drugiego języka” (1988:39). Wszystkie powyższe podejścia do konceptu TE były sztywne i mało elastyczne, gdyż zmniejszały różnorodność przekładów do jednoznacznych form dychotomicznych.

2.2. Badania normatywne konceptu TE

Aby złagodzić małą elastyczność dychotomii, niektórzy badacze rozszerzyli swoje badania. Na przykład, Mona Baker (1992) zaproponowała „bardziej szczegółową listę warunków, w których można określić koncept TE” (http://accurapid.com/journal/14equiv.htm). Łącząc podejście lingwistyczne z podejściem komunikatywnym, Baker zajęła się konceptem TE na różnych poziomach w stosunku do procesu tłumaczenia. Zauważyła, że tłumacz brał pod uwagę przede wszystkim ekwiwalencję na poziomie słów, ponieważ analiza tekstu SL rozpoczynała się od szukania bezpośrednich ekwiwalentów w celu zastąpienia słów oryginalnych jako pojedynczych elementów w tekście TL. Stopniowo, tłumacz mógł zauważyć różnice zasad gramatycznych pomiędzy językami i dodawał bądź omijał informację w tekście TL, aby uzyskać zgodność na poziomie składni. Sięgając poza elementy lingwistyczne, Baker zauważyła, że w przypadku ekwiwalencji w tekście ma miejsce dążenie do zgodności kontekstu i spójności tekstów SL i TL. Podkreślała również spójne powiązania oraz spójność tekstu TL. Na koniec omówiła również ekwiwalencję pragmatyczną, koncentrując się na jasnej prezentacji pośrednich znaczeń komunikatu źródłowego, tak by były zrozumiane przez odbiorców tekstu TL.

Baker zajęła się konceptem TE w bardziej zrozumiały sposób, jednakże jej teoria pozostała ograniczona, ponieważ normatywne badania narzucały arbitralne zasady bez wystarczającej ilości badań empirycznych. Dodatkowo zalecała niektóre normy TE, a potem stosowała je do wszystkich typów tekstów.

Alternatywną metodą nie jest tutaj ani metoda normatywna badania TE, ani też ograniczenie stylów TE do form dychotomicznych. Metody empiryczne są wykorzystywane poprzez określanie różnych warunków tworzenia tekstu TE w otoczeniu rzeczywistym edytowanych zestawień. Niniejsze badania wprowadzają również różne stopnie TE pomiędzy dwoma biegunami TE, od tekstów TE na poziomie leksykalnym, składniowym, poprzez poziom kontekstu, aż do poziomu kultury kraju danego języka i funkcji TE. Dodatkowo, badania dowodzą, że obojętny charakter TE nie jest uniwersalny w stosunku do wszystkich rodzajów tekstów, gdyż TE zmienia się w zależności od ich różnych rodzajów. Podczas gdy konwencjonalne badania TE wiodą od teorii do praktyki, badania TE wspierane technologicznie – od praktyki do teorii.