Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Strategie tłumaczenia maszynowego

Tłumaczenie maszynowe jest autonomicznie działającym systemem z następująco sklasyfikowanymi strategiami i metodami:

  • strategia bezpośrednia
  • strategia transferowa
  • strategia języka osiowego

Strategia bezpośrednia, użyta jako pierwsza w systemach tłumaczenia maszynowego, obejmuje minimum teorii językowej. Podejście to opiera się na wstępnie określonym dwumianie język źródłowy-język docelowy, w którym każdy wyraz syntagmy języka źródłowego jest bezpośrednio łączony z odpowiednią jednostką w języku docelowym o jednokierunkowej korelacji, np. z języka angielskiego na hiszpański, ale nie w drugą stronę. Najbardziej znanym reprezentantem tej metody jest system stworzony przez Uniwersytet Georgetown, przetestowany po raz pierwszy w 1964 na tłumaczeniach z języka rosyjskiego na angielski. System Georgetown, jak wszystkie inne istniejące systemy, opiera się na podejściu bezpośrednim z silnym komponentem leksykalnym. Mechanizmy do analizy morfologicznej są wysoko rozwinięte, a słowniki bardzo kompleksowe, ale proces analizy składniowej i jednoznaczności są tak ograniczone, że teksty potrzebują drugiego etapu tłumaczenia, przeprowadzanego przez tłumaczy. Poniższy przykład przedstawia model tłumaczenia bezpośredniego:

  • Tekst w języku źródłowym
    La jeune fille a acheté deux livres
  • Analiza w języku źródłowym
    La jeune fille acheter deux livre
  • Transfer leksykalny
    The young girl buy two book
  • Adaptacja w języku docelowym
    The young girl bought two books

Istnieje kilka systemów działających na tej samej zasadzie: np. SPANAM, używany od 1980 do tłumaczenia w parze językowej: hiszpański-angielski oraz SYSTRAN, stworzony w Stanach Zjednoczonych dla celów militarnych do tłumaczenia z języka rosyjskiego na angielski. Po modyfikacji wykonanej w celu poprawy jego działania, SYSTRAN został zaadoptowany przez Wspólnotę Europejską w 1976. Obecnie może być on używany do tłumaczenia następujących języków europejskich:

  • Języki źródłowe: angielski, francuski, niemiecki, hiszpański, włoski, portugalski i grecki.
  • Języki docelowe: angielski, francuski, niemiecki, hiszpański, włoski, portugalski, grecki, holenderski, fiński i szwedzki.

Dodatkowo, programy są tworzone dla innych języków europejskich, takich jak węgierski polski czy serbsko-chorwacki. SYSTRAN używany jest nie tylko przez Komisję Europejską, ale również przez NATO i Aérospatiale, francuską firmę lotniczą, która bardzo aktywnie uczestniczyła w tworzeniu tego systemu, wnosząc swój bank terminologiczny do tłumaczenia z języka francuskiego na angielski i odwrotnie oraz finansując tą wyspecjalizowaną dziedzinę, związaną z lotnictwem.

Poza Europą, SYSTRAN używany jest przez Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych (United States Air Force), ze względu na ich zainteresowanie tłumaczeniem z języka rosyjskiego na angielski, przez firmę XEROX Corporation, która zaadoptowała tłumaczenie maszynowe pod koniec lat 70-tych, będącą firmą prywatną, która najbardziej przyczyniła się do rozwoju tłumaczenia maszynowego oraz przez koncern General Motors, który poprzez licencję otrzymaną od Petera Toma’y uzyskał zgodę na rozwijanie i sprzedaż swoich zastosowań systemu na własny rachunek. Należy podkreślić, że firmy, które rozwijają systemy bezpośredniego tłumaczenia maszynowego nie uważają, że są one zaprojektowane do produkcji dobrych ostatecznych tłumaczeń ale raczej po to, by ułatwić pracę tłumacza pod względem wydajności i wykonania (Lab, str.24).