Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Tłumaczenie maszynowe ewoluuje do dnia dzisiejszego. Wielkie firmy używają go teraz częściej, co zwiększa sprzedaż oprogramowania przez ogół społeczeństwa. Sytuacja ta doprowadziła do stworzenia internetowych serwisów tłumaczenia maszynowego, takich jak Altavista, która oferuje bardzo szybkie usługi poczty elektronicznej, stron internetowych, itd. w wybranym języku, a także dostępu do wielojęzycznych słowników, encyklopedii oraz darmowych, bezpośrednio dostępnych terminologicznych baz danych.

Rynek tłumaczeń

Rozwój tłumaczenia maszynowego opiera się na podaży i popycie. Z jednej strony dostępna jest nowa technologia, a z drugiej, istnieje polityczna, społeczna i ekonomiczna potrzeba zmian. Pomimo osiągnięć, tłumaczenie maszynowe stanowi nadal niewielki procent rynku. Na początku lat 90-tych rynek tłumaczeń wyglądał następująco (Loffler-Laurian, 1996):

TŁUMACZENIE TRADYCYJNE TŁUMACZENIE MASZYNOWE

Europa i Stany Zjednoczone 300 mln stron 2,5 mln stron
Japonia 150 mln stron 3,5 mln stron

Można zaobserwować, że tylko 6 mln stron zostało przetłumaczonych tłumaczeniem maszynowym, w porównaniu z 450 mln stron przetłumaczonych przez człowieka, tj. tłumaczenie maszynowe stanowiło tylko 1,3% ogółu. Analitycy rynku przewidują, że procent ten nie zmieni się radykalnie aż do roku 2007. Sądzą, że tłumaczenie maszynowe nadal stanowić będzie tylko ok. 1% rynku tłumaczeń, wartego ponad 10 mld dolarów (Oren, 2004). Największy popyt tłumaczeniowy w 1991 był na następujące języki:

EN JP FR DE RU ES Inne

Jako jęz. źródłowy

 48% 32% 8% 5% 2% --- 5%

Jako jęz. docelowy

45% 24% 12% --- 5% 10% 4%

Jak przewidywano, język angielski zdominował rynek. Znaczenie języka japońskiego odzwierciedla rolę Japonii w technologii i handlu zagranicznym, który pod koniec lat 90-tych stanowił dwie-trzecie ilości tłumaczeń:

  • Informatyka
  • Handel zagraniczny
  • Nauka
  • Oświata
  • Literatura
  • Prasa
  • Biznes
  • Administracja


40% 25% 10% 10% 5% 5% 5%
W tym etapie ważne jest odróżnienie dwóch terminów, które są blisko związane, a które często mylą niespecjalistów: tłumaczenie maszynowe (MT) i tłumaczenie wspomagane komputerowo (CAT). Te dwie technologie są rezultatem różnych podejść. Ich rezultaty nie są takie same i są używane w różnych kontekstach. Tłumaczenie maszynowe stara się zgromadzić w jednym programie wszystkie informacje, które są konieczne, aby wykonać tłumaczenie tekstu bez ingerencji człowieka. Wykorzystuje ono zdolność komputera do obliczania, aby zanalizować strukturę wypowiedzi lub zdania w języku źródłowym, podzielić ją na łatwo przetłumaczalne elementy, a następnie utworzyć wypowiedź o tej samej strukturze w języku docelowym. Używa ono wielkich słowników wielojęzycznych, jak również tych korpusów tekstu, które zostały już przetłumaczone. Jak już wspomnieliśmy, w latach 80-tych tłumaczenie maszynowe obiecywało sporo ale ciągle traci poparcie na korzyść tłumaczenia wspomaganego komputerowo, ponieważ CAT odpowiada bardziej realistycznie na obecne potrzeby. CAT używa kilku narzędzi, aby pomóc tłumaczowi pracować dokładnie i szybko, z których najważniejsze to: terminologiczne bazy danych i pamięć tłumaczeniowa. W rezultacie komputer oferuje nowy sposób podejścia do przetwarzania tekstu zarówno w języku źródłowym, jak i docelowym. Wszystkie te aspekty mają głębokie konsekwencje dla tłumaczenia, zwłaszcza pod względem oceny rezultatów, ponieważ tłumacz może pracować spokojniej. Ma bowiem większą swobodę wprowadzania zmian w każdej chwili podczas pracy. Należy podkreślić, że systemy tłumaczenia automatycznego nie są jeszcze zdolne do produkcji tekstu do bezpośredniego użytku, gdyż języki są zależne od kontekstu oraz różnych oznaczeń i konotacji słów, a także kombinacji wyrazowych. Nie zawsze istnieje możliwość, aby tekst sam w sobie dostarczył pełen kontekst. Tłumaczenie maszynowe jest więc ograniczone do konkretnych sytuacji i jest uważane raczej za środek oszczędzający czas niż zastępujący pracę człowieka. Wymaga ostatecznej korekty, aby stać się tekstem docelowym odpowiedniej jakości.