Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Techniki, strategie i metody tłumaczeniowe

Mahmoud Ordudary

tłum.: Agnieszka Poźniak

Źródło:

 

Streszczenie

Jednym z największych wyzwań dla tłumacza okazują się wyrażenia swoiste dla danej kultury oraz aluzje w języku obcym. Stanowią one potencjalny problem w procesie tłumaczenia głównie z powodu konotacji i związków, które tworzą w języku źródłowym i obcej kulturze, ale niekoniecznie w języku docelowym i kulturze czytelnika. Istnieją pewne techniki i strategie mające pomóc w odpowiedniej interpretacji i tłumaczeniu aluzji oraz wyrażeń swoistych dla danej kultury.

Celem pracy jest sprawdzenie, czy istnieją jakiekolwiek podobieństwa między tymi technikami i strategiami oraz przeanalizowanie, które z nich są bardziej efektywne.

Słowa kluczowe: aluzje, wyrażenia swoiste dla danej kultury, nazwy własne, j. źródłowy,      j. docelowy

1. Wstęp

Zwykle tłumaczenia używa się, aby przekazać pisemny lub ustny tekst źródłowy w pisemnej lub ustnej formie języka docelowego. Na ogół jego celem jest przekazanie różnych typów tekstów – nie wyłączając tekstów religijnych, literackich, naukowych, filozoficznych – w innym języku, w ten sposób udostępniając je większej liczbie czytelników.

Jeśli język byłby tylko klasyfikacją dla zbioru ogólnych lub uniwersalnych wyrażeń, tłumaczenie z języka źródłowego na docelowy nie stanowiłoby problemu. Co więcej, proces nauki języka obcego byłby wtedy znacznie łatwiejszy niż jest w rzeczywistości. W tym sensie, Culler (1976) uważa, że języki to nie samo nazewnictwo, ale wyrażenia funkcjonujące w jednym języku mogą brzmieć zupełnie inaczej w drugim. Dzieje się tak dlatego, że każdy język inaczej formułuje i organizuje słowa, a języki nie tylko określają kategorie; one tworzą swoje własne (str. 21-22) Wniosek, jaki można wyciągnąć z pracy Cullera (1976) jest taki, że jednym z najbardziej kłopotliwych problemów towarzyszących tłumaczeniom jest rozbieżność między językami. Im większa jest ta luka, tym trudniej przekazać wiadomość w języku obcym.

Różnica pomiędzy językiem źródłowym a docelowym i różnorodność kulturowa sprawiają, iż proces tłumaczenia okazuje się prawdziwym wyzwaniem. Poza problematycznymi czynnikami, takimi jak forma, znaczenie, styl, przysłowia, idiomy itd., praca koncentruje się ogólnie na procesie tłumaczenia wyrażeń swoistych dla danej kultury oraz w szczególności na strategiach mających pomóc oddać sens aluzji.