Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe


  • Ekwiwalent opisowy: znaczenie wyrażenia charakterystycznego dla danej kultury jest tu wyjaśnione w kilku słowach (Newmark, 1988b: 83).
  • Analiza składniowa: oznacza „porównanie języka w języku źródłowym z wyrazem w języku docelowym, który ma podobne znaczenie, ale nie jest oczywistym ekwiwalentem jeden do jednego, poprzez zademonstrowanie ich podobnych elementów, a potem różnic”.
  • Synonimia: jest to „bliski ekwiwalent języka docelowego”. Zwięzłość bierze tu górę nad wiernością.
  • Tłumaczenie bezpośrednie: jest to tłumaczenie dosłowne pospolitych zwrotów, nazw organizacji i elementów wyrazów złożonych. Inaczej zwana jest także kalką lub kalką językową.
  • Przesunięcie lub przeniesienie: pociąga za sobą zmiany w formie gramatycznej, np: (I) zmiana liczby pojedynczej na mnogą, (II) zmiana wymagana, gdy struktura języka źródłowego nie istnieje w języku docelowym, (III) zmiana czasownika w języku źródłowym na czasownik w języku docelowym, zmiana grupy rzeczowników języka źródłowego na język docelowy itd. (Newmark, 1988b: 86).
  • Modulacja: ma miejsce, gdy tłumacz formułuje wiadomość tekstu wyjściowego zgodnie z normami języka docelowego, ponieważ język źródłowy i docelowy mogą różnić się, jeśli chodzi o punkt widzenia. (Newmark, 1988b: 88).
  • Uznawane tłumaczenie: występuje, gdy tłumacz „zwyczajowo używa oficjalnego lub ogólnie przyjętego przekładu, jakiegokolwiek wyrażenia instytucjonalnego”. (Newmark, 1988b: 89)
  • Rekompensata: pojawia się, gdy utrata znaczenia w jednej części zdania jest zrównoważona w części drugiej. (Newmark, 1988b: 90).
  • Parafraza: wyjaśnienie znaczenia wyrażeń charakterystycznych dla danej kultury. Jest to znacznie dokładniejsze wyjaśnienie, niż ekwiwalent opisowy (Newmark 1988b: 91).
  • Dwuwiersz: występuje, gdy tłumacz łączy dwie różne techniki. (Newmark, 1988b: 91).
  • Notatki: dodatkowe informacje w tłumaczeniu. (Newmark, 1988b: 91).

Notatki mogą pojawić się w formie ‘przypisów’. Chociaż  niektórzy esteci uważają, iż tłumaczenia ‘okraszone’ odnośnikami nie wyglądają dobrze, to jednak ich użycie może pomóc czytelnikowi we właściwym zrozumieniu przekładu. Nida (1964: 237-239) popiera użycie przypisów z co najmniej dwóch powodów: (I) niosą ze sobą dodatkowe informacje (II) zwracają uwagę na różnice z tekstem oryginalnym.

Prawdziwym problemem przy tłumaczeniu okazują się aluzje. Wszystkie ich rodzaje, w szczególności kulturowe i historyczne, zawierają dużą porcję języka oryginału i powinny być objaśnione, aby wydobyć bogactwo tekstu źródłowego dla czytelników tekstu docelowego.

Aluzje, często pojawiające się w tłumaczeniach dosłownych są, jak mówi Albakry (2004: 3) “częścią wiedzy kulturowej, wziętej za pewnik przez autora tworzącego dla czytelników danej kultury. Aby oddać ich sens, jest konieczne użycie wyjaśnień lub przypisów ”. Jednak, kiedy indziej twierdzi, że “przypisy… mogą być raczej zakłóceniem i dlatego ich użycie powinno być zmniejszone do minimum.” (Albakry, 2004:4)