Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

2.1 Techniki tłumaczenia wyrażeń swoistych dla danej kultury:

Graedler (2000: 3) przedstawia kilka technik tłumaczenia wyrażeń swoistych dla danej kultury:

1. Utworzenie nowego słowa.

2. Wyjaśnienie znaczenia wyrażenia z języka obcego, zamiast tłumaczenia go.

3. Zachowanie terminu w języku źródłowym w niezmienionej formie.

4. Wybór słowa w języku docelowym, które jest podobne lub ma taki sam ‘wydźwięk’ jak wyrażenie w języku źródłowym.

Przy definiowaniu terminów charakterystycznych dla danej kultury jako wyrażeń „odnoszących się do pojęć, instytucji i personelu, które są charakterystyczne dla kultury języka źródłowego” (str.2), Harvey (299: 2-6) wymienia cztery główne techniki tłumaczenia  takich wyrażeń:

1. Ekwiwalencja funkcjonalna. Technika ta polega na użyciu referent w języku docelowym o podobnej funkcji do tych w języku źródłowym. Harvey (2002: 2): Weston (1991: 23) opisuje to jako „idealną metodę tłumaczeniową”, podczas gdy Sarcevic (1985: 131) utrzymuje, iż może ona być „myląca i powinna być unikana”.

2. Ekwiwalencja Formalna lub 'ekwiwalencja językowa: oznacza tłumaczenie dosłowne.

3. Transkrypcja lub ‘zapożyczenia’ (tj. powtórzenie, lub gdzie jest to konieczne, transliteracja terminu wyjściowego): Nie jest to na pewno strategia zorientowana na język źródłowy. W przypadku gdy wyrażenie jest zrozumiałe lub gdy jest wyjaśnione w tekście, może być ono użyte samodzielnie. W pozostałych sytuacjach, szczególnie gdy przypuszcza się, że czytelnik nie zna języka źródłowego, obok transkrypcji znajduje się wyjaśnienie lub adnotacja od tłumacza.

4. Tłumaczenie opisowe lub nie wymagające tłumaczenia: wykorzystuje terminy gatunkowe (nie charakterystyczne dla danej kultury), aby przekazać znaczenie. Jest wykorzystywane w wielu różnych kontekstach, gdy formalna ekwiwalencja uważana jest za niewystarczającą. W tekście skierowanym do wyspecjalizowanego czytelnika, zamieszczenie terminu w języku źródłowym może okazać się pomocne w celu uniknięcia dwuznaczności.

Newmark (19988b) proponuje różne techniki tłumaczeniowe:

  • Przeniesienie: polega na przeniesieniu słowa z języka źródłowego na język docelowy. Zawiera transliteracje polegające na tym samym, co Harvey (2000: 5) nazywa „transkrypcją”.
  • Przejęcie: przystosowuje słowo z języka źródłowego najpierw na poziomie wymowy, a później morfologii języka docelowego (Newmark 1988b: 82).
  • Ekwiwalent kulturowy: polega na zastąpieniu wyrażenia kulturowego w języku źródłowym, innym wyrażeniem w języku docelowym; jednak „nie są one precyzyjne” (Newmark 1088b: 83).
  • Ekwiwalent funkcjonalny: wymaga użycia słowa neutralnego dla różnych kultur (Newmark, 1988b: 84).