Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Według Jaaskelainena,  strategie związane z efektem końcowym tłumaczenia, wymagają  niezbędnych czynności, takich jak wybór obcojęzycznego tekstu do tłumaczenia i opracowanie metody na jego przekład. Jednak utrzymuje, że strategie związane z procesem tworzenia tłumaczenia „są zbiorem (luźno sformułowanych) zasad i reguł wykorzystywanych przez tłumacza do osiągnięcia celów określonych przez sytuację tłumaczeniową” (str. 16).

Co więcej, Jaaskelainen (2995: 16) dzieli je na dwa rodzaje, mianowicie strategie globalne i lokalne: „globalne odnoszą się do ogólnych zasad i sposobów działania, a strategie lokalne dotyczą specyficznych czynności związane z rozwiązywaniem problemów i podejmowaniem decyzji przez tłumacza.”

Newmark (1988b) przypomina o różnicy między metodami i technikami tłumaczeniowymi. Pisze on, że „metody tłumaczeniowe odnoszą się do całego tekstu, natomiast techniki są używane w zdaniach i mniejszych jednostkach językowych” (str. 81). Dalej opisuje on także następujące metody tłumaczeniowe:

  • Tłumaczenie „słowo w słowo”: zachowana zostaje kolejność słów z języka źródłowego, a pojedynczo przetłumaczone słowa, dobierane według najbardziej popularnego użycia, nie pasują do kontekstu.
  • Tłumaczenie dosłowne: konstrukcje gramatyczne języka źródłowego znajdują swój bliski ekwiwalent w języku docelowym, ale wyrażenia leksykalne są ponownie tłumaczone pojedynczo i nie pasują do kontekstu.
  • Tłumaczenie wierne: stara się stworzyć dokładne znaczenie kontekstowe oryginału, zachowując jednocześnie struktury gramatyczne języka.
  • Tłumaczenie semantyczne: różni się od ‘wiernego tłumaczenia’ tylko tym, iż musi przykładać większą wagę do wartości estetycznej tekstu źródłowego.
  • Adaptacja: najswobodniejsza forma tłumaczenia, jest używana głównie w sztukach (komediach) i poezji; wątki, postacie, fabuła są zazwyczaj zachowane, kultura języka źródłowego jest zaadaptowana na docelową, a tekst przepisywany.
  • Luźne tłumaczenie: tworzy tekst docelowy bez zachowania stylu, formy i treści tekstu źródłowego.
  • Tłumaczenie idiomatyczne: oddaje sens ’informacji’ z języka źródłowego, ale często zniekształca niuanse znaczeniowe, wykorzystując język potoczny i idiomy, które nie istnieją w oryginale.
  • Tłumaczenie komunikatywne: stara się wydobyć najbliższe znaczenie kontekstowe wersji oryginalnej w taki sposób, że zarówno treść, jak i język są akceptowalne i zrozumiałe dla czytelników.

Newmark (1991: 10-12) pisze o kontinuum istniejącym pomiędzy „semantycznym” a „komunikatywnym” tłumaczeniem. Każde tłumaczenie może być „bardziej, lub mniej semantyczne - mniej lub bardziej komunikatywne -  nawet poszczególny fragment lub zdanie może być traktowane bardziej komunikatywnie lub mniej semantycznie. Zhongying (1994: 97), który woli tłumaczenie dosłowne od wolnego pisze, że: „w Chinach wielu zgadza się z opinią, że najlepiej jest tłumaczyć, jeśli jest to możliwe, dosłownie lub powoływać się na wolne tłumaczenie.”

Aby wyjaśnić różnicę pomiędzy techniką a strategią, kolejny rozdział jest poświęcony dyskusji o technikach tłumaczenia wyrażeń swoistych dla danej kultury, a strategie oddające i tłumaczące aluzje będą omówione szczegółowo później.