Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Ideały internacjonalizmu są łatwo dostrzegalne w artykułach Troyanskiiego, w szczególności pragnienie ułatwienia komunikacji między osobami mówiącymi różnymi językami w Związku Radzieckim (Archaimbault i Léon, 1997). Język Esperanto był szczególnie popularny w Środkowej i Wschodniej Europie podczas pierwszych dziesięcioleci tego stulecia, uważa się nawet że Stalin wziął pod uwagę Esperanto jako przyszły język świata (Large, 1985). Nie mniej jednak, do późnych lat 30. XX wieku esperantyści byli podejrzewani o współpracę z wrogami Związku Radzieckiego i wielu zostało straconych bądź wtrąconych do więzienia podczas terroru stalinowskiego. Troyanskii zrezygnował rozsądnie z użycia symbolów Esperanto w połowie lat 30. ale pierwotny bodziec do skonstruowania urządzenia do masowego tłumaczenia dokumentów naukowych i technicznych pozostał wyraźny.


Los pomysłu Troyanskiiego został opisany przez Zhirkova we wspomnianym już artykule (Zhirkov, 1956).  Wyraźnie rozczarowany, że jego wynalazek nie zosał dostrzeżony przez radzieckich ekspertów, Troyanskii zwrócił się o pomoc w badaniach do Akademii Nauk ZSRR w roku 1939 ale nie otrzymał takiego przyjęcia na jakie bez wątpienia liczył. (Zwraca uwagę fakt, że do tamtego momentu nazywał samego siebie Smirnov-Troyanskii). Żadnego wytłumaczenia dla tej zmiany nie podają wydawcy książki z 1959 roku. Ze wstępu wynika jasno, że Smirnov był nazwiskiem rodowym jego żony [12]. Wynalazca, technik P. P. Smirnov-Troyanskii zjawił się w Instytucie Akademii Nauk ZSRR w 1939 roku i poinformował, że pracował nad metodą tłumaczenia maszynowego z jednego języka na drugi; wynalazca poprosił o konsultację w sprawie aspektów językowych swojego wynalazku.


Należy powiedzieć, że w tym czasie wynalazek P. P. Smirnov-Troyanskiiego został przyjęty przez językoznawców z głębokim sceptycyzmem; wynalazek został uznany za niepraktyczny     i zupełnie niepotrzebny. Niewiele osób zdawało sobie sprawę z możliwości, jakie niesie ze sobą tłumaczenie maszynowe. W trakcie serii konsultacji, w których brałem udział, stało się stopniowo jasne, że P. P. Smirnov-Troyanskii nie łączy metody tłumaczenia maszynowego, nad którą pracował, z pomysłami elektronicznych maszyn liczących ale ta metoda stwarzała możliwość tłumaczenia, przyjmijmy, z języka rosyjskiego w Moskwie i przekazanie jego francuskiego tłumaczenia, powiedzmy, do Paryża. I jeśli byłaby możliwość tłumaczenia maszynowego na języki narodów Związku Radzieckiego, wtedy moglibyśmy otrzymać każdy dokument od razu jako, że tak powiem, “okólnik`` w kilku językach.

Sprawa ciągnęła się przez długi czas i zakończyła spotkaniem kompetentnych ekspertów 31 lipca 1944 przy Instytucie Automatyki i Telemechaniki Akademii Nauk ZSRR przy udziale lingwistów i specjalistów w dziedzinie mechaniki i inżynierii elektrycznej. Należy powiedzieć, że specjaliści w dziedzinie mechaniki i technologii opowiedzieli się w większości argumentów za niemożnością tłumaczenia maszynowego i wchodząc na obce im pole lingwistyczne, mówili o synonimach i subtelnych niuansach znaczenia; krótko mówiąc wypowiadali się o rzeczach, które nie miały związku z ich specjalnościami. W efekcie eksperymentalny model maszyny tłumaczeniowej (ze słownikiem zawierającym 1000 słów) nie został skonstruowany. Niedługo po tym wynalazca P. P. Smirnov-Troyanskii, o ile wiem, opuścił Moskwę; ale teraz, zgodnie z moimi informacjami, już nie żyje (Zhirkov, 1956:122).

Zhirkov zajmował się głównie wykazaniem różnic między propozycjami Troyanskiiego a pomysłami Kulagina i Mel’chuka (1956), zwłaszcza wykazaniem jak ci drudzy ominęli trudności związane z postedycją. Zhirkov dołączył przykład tłumaczenia zdania w języku rosyjskim na język francuski, które miało zilustrować problemy interpretacji logicznych symboli Troyanskiiego (obecnie numerycznych jak zaznaczono powyżej).
…będzie tu pomocnym…zacytowanie zdania, które zostało przetłumaczone w eksperymentach w 1944 roku. Przetłumaczone zostało zdanie z języka rosyjskiego: Решающие опыты механического перевода, которых мы ожидали в течение двух месяцев,осуществились в Москве сегодня в 4 ч. 30 м. [‘Decydujące eksperymenty w zakresie tłumaczenia mechanicznego, na które czekaliśmy od dwóch miesięcy miały miejsce w Moskiwe w dniu dzisiejszym o godzinie 4.30’].