Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Narzędzia analizy korpusu – niewykorzystywana pomoc w tłumaczeniu
 
Michael Wilkinson
 
tłum. Joanna Kondrak

Pomimo że narzędzia analizy korpusu są często używane przez badaczy w dziedzinach lingwistyki i translacji, wydaje się, że praktykujący tłumacze raczej je lekceważą. Michael Wilkinson przygląda się przyczynom tego zjawiska i pokazuje, jak można te narzędzia wykorzystywać, zwłaszcza podczas tłumaczenia tekstów specjalistycznych na język obcy.

Pyt. 1. Czy jesteś praktykującym tłumaczem?
Pyt. 2. Czy znasz narzędzia analizy korpusu?
Pyt. 3. Czy stosujesz je w swojej pracy?

Zaryzykowałbym stwierdzenie, że spośród tych, którzy odpowiedzieli „tak” na pyt. 1., większość odpowiedziała „nie” na pyt.2 i pyt.3. Podobnie gdyby te same pytania zadano badaczom dziedziny translacji, proporcja odpowiedzi „tak” byłaby relatywnie wysoka.

Narzędzia analizy korpusu są od wielu lat używane do badania elektronicznych korpusów w wersji oryginalnej i tłumaczonej, a ich wynik rzucił cenne światło zarówno na produkt tłumaczenia, jak i jego proces. Olohan (2004) przedstawia wspaniały przegląd badań translatorskich opartych na korpusie.

Narzędzia analizy umożliwiają dostęp, wyświetlanie i śledzenie informacji zawartych w korpusie – ogromnym zbiorze tekstów, zazwyczaj w zwykłym formacie tekstowym – na wiele sposobów. Pakiety do badania korpusu często zawierają wiele narzędzi. Z punktu widzenia tłumacza prawdopodobnie najbardziej przydatnym z nich jest konkordancer, który znajduje wszystkie przypadki użycia wyszukiwanego słowa lub wzoru i wyświetla na środku ekranu, razem z otaczającym je po obu stronach tekstem (tzw. zakresem), jak pokazano na ryc. 1. Obraz ukazany na ryc. 1. znany jest również jako kluczowe słowo w kontekście (z ang. Key Word In Context – KWIC).