Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Tłumacze regularnie przeglądają drukowane i elektroniczne „równoległe” teksty w języku docelowym w celu, na przykład, wyszukania terminologii lub frazeologii idiomatycznej. Można jednak śledzić duże ilości tekstów o wiele szybciej i w sposób bardziej systematyczny przy użyciu specjalistycznych narzędzi.

Dlaczego więc ich stosowanie nie jest bardziej rozpowszechnione w tym zawodzie? Po pierwsze, z punktu widzenia tłumacza, narzędzia te do niedawna nie były zbyt przyjazne dla użytkownika. Mimo że są dostępne już od kilkudziesięciu lat, zostały zaprojektowane z myślą o badaczach języka, lingwistach komputerowych, leksykografach i nauczycielach języków. Jednak ostatnie wersje pakietów analizy korpusów, takie jak WordSmith Tools (Scott, 2004) and MonoConc Pro (Barlow, 2002), zawierają konkordancery, które, mimo że nie powstały specjalnie dla tłumaczy, są całkiem przyjazne i mogą stanowić skuteczną pomoc podczas tworzenia przekładu.

Drugim powodem braku znajomości tych pomocy jest fakt, że rzadko lub wcale są omawiane podczas szkoleń tłumaczy. Można o nich usłyszeć podczas kursów Centrum Zaawansowanej Technologii i Telekomunikacji (CATT) lub podczas szkolenia z lingwistyki opartej na korpusach, na którym koncentrowano się na użyciu tych narzędzi jako pomocy badawczych. Nie są one jednak włączone do programu kształcenia tłumaczy, więc nie ćwiczy się wykorzystywania ich podczas tłumaczenia.

Jednak w ostatnim czasie coraz więcej badaczy i szkoleniowców (np. Bowker & Pearson, 2002) zwraca uwagę na fakt, że elektroniczne korpusy mogą stanowić potężne narzędzie, zwiększające efektywność pracy. W konsekwencji wprowadzenie użycia korpusów do edukacji tłumaczy spotyka się z dużym poparciem (np. Zanettin, 2002; Maia, 2003; Varantola, 2003).

Studenci Savonlinna School of Translation Studies (Szkoły Studiów nad Tłumaczeniami w Savonlinna) są obecnie zachęcani do korzystania z korpusów podczas kursów tłumaczenia, zwłaszcza przy przekładach na języki obce. Studenci mają dostęp do różnych korpusów, w tym do korpusu 670 000 słów opartego na tekstach broszur turystycznych w języku angielskim, który mogą przeglądać przy pomocy WordSmith Tools podczas tłumaczenia fińskich tekstów z dziedziny turystyki na język angielski. Używają tego korpusu również po to, aby otrzymać informacje o rozmieszczeniu wyrazów, zwłaszcza kolokacjach między przymiotnikami i rzeczownikami, ryc. 2.

W dodatku studenci korzystają z tego korpusu, aby potwierdzić intuicyjnie podejmowane decyzje i zweryfikować lub odrzucić wybory w oparciu o takie narzędzia, jak słowniki. Na przykład: student poszukujący ekwiwalentu dla "poreallas" w słowniku dwujęzycznym odnajdzie następujące propozycje tłumaczenia: Jacuzzi / jacuzzi , swirl pool, whirlpool bath, whirlpool. Wyszukiwanie tych haseł w zbiorze Tourism Corpus owocuje 25 trafieniami dla "Jacuzzi" i 26 dla "jacuzzi" (patrz ryc. 3a); brakiem trafień dla "swirl pool", i 20 trafieniami dla "whirlpool", w tym 4 dla "whirlpool bath" (patrz ryc. 3b). Mimo że słowo "whirlpool" jest często stosowane w broszurach pochodzących z Ameryki Północnej, wydaje się rzadko występować w broszurach brytyjskich, podczas gdy "Jacuzzi / jacuzzi" często pojawia się po obu stronach Atlantyku. Wszystkie te informacje pomagają tłumaczowi wybrać właściwy termin. Co więcej, analizując hasła konkordancera i przyglądając się im w kontekście, studenci często uczą się wzorów języka docelowego i stosowania nowych wyrażeń.